رشته تحصیلی: حسابداری
گرایش: عمومیتاریخ شروع پایان نامه: 04/10/92
تاریخ اتمام پایان نامه: 21/04/93استاد / استادان راهنما: دکتر آزیتا جهانشاد
استاد / استادان مشاور: دکتر زهرا پور زمانیآدرس و شماره تلفن:چکیده پایان نامه ( شامل خلاصه، اهداف، روش های اجرا و نتایج به دست آمده ):
بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت با اجتناب مالیاتی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران به عنوان موضوع تحقیق حاضر تعیین شد. به این منظور با تبعیت از مدلهای رگرسیونی هوی و همکاران (2013) ، رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت با اجتناب مالیاتی سنجیده شده است. داده‌های مورد نیاز مدل ها از میان شرکتهایی جمعآوری شد که طی قلمرو زمانی تحقیق از سال 1387 تا 1391 – به مدت 5 سال – سهام خود را در بورس اوراق بهادار تهران عرضه داشتند و معاملات مربوط به سهام آنها بیش از سه ماه وقفه نداشته است. بدین ترتیب 140 شرکت به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند.
نتایج این تجزیه و تحلیل بیانگر وجود رابطه مستقیم بین اجتناب مالیاتی با فعالیت های غیرمسئولانه پاسخگویی اجتماعی در برخی حالتها می باشد. همچنین بین اجتناب مالیاتی با بدهی های احتمالی غیرمسئولانه پاسخگویی اجتماعی رابطه مستقیم ندارد.

نظر استاد راهنما برای چاپ در پژوهش نامه دانشگاه مناسب است تاریخ و امضاء:
مناسب نیست
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: کلیات طرح
1-1- بیان مساله …………………………………………………………………………………………………………………………………….2
1-2- اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………….3
1-3- اهمیت موضوع تحقیق و انگیزش انتخاب آن…………………………………………………………………………………….3
1-4- سوالات و فرضیه های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………4
1-5- مدل های تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………4
1-6- تعاریف عملیاتی متغیرها و واژه های کلیدی……………………………………………………………………………………..7
1-7- روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………9
1-8- قلمرو تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………..9
1-1-1- قلمرو موضوعی تحقیق………………………………………………………………………………………………………..9
1-8-2- قلمرو مکانی و زمانی تحقیق…………………………………………………………………………………………………9
1-9- جامعه و حجم نمونه …………………………………………………………………………………………………………………..10
1-10- محدودیت ها و مشکلات تحقیق…………………………………………………………………………………………………10
فصل دوم: مطالعات نظری
2-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………….12
2-2- تعاریف مسئولیت اجتماعی…………………………………………………………………………………………………………..13
2-3- تعریف های سازمانی CSP………………………………………………………………………………………………………….17
2-4- ابعاد مسئولیت اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………….17
2-5- اهمیت مالیات…………………………………………………………………………………………………………………………….18
2-6- نقش مالیات در جامعه…………………………………………………………………………………………………………………18
2-7- مالیات و جایگاه آن در اقتصاد………………………………………………………………………………………………………19
2-8- نگاهی بر درآمدهای مالیاتی …………………………………………………………………………………………………………19
2-9- مفهوم و تعریف مالیات و اصول وضع آن ……………………………………………………………………………………..20
2-10- اصول وضع مالیات……………………………………………………………………………………………………………………21
2-11- مفهوم اجتناب مالیاتی………………………………………………………………………………………………………………..23
2-12- تمایز فرار مالیاتی و اجتناب مالیاتی……………………………………………………………………………………………..25
2-13- زمینه های پیدایش فرار مالیاتی……………………………………………………………………………………………………26
2-14- اندازه گیری فرار مالیاتی در ایران………………………………………………………………………………………………..27
2- 15- کارت بازرگانی، کد اقتصادی و فرار مالیاتی…………………………………………………………………………………28
2-16- ناکارآمدی نظام مالیاتی ایران، علل و زمینه ها………………………………………………………………………………..29
2-17- رابطه مفاهیم مالیاتی با مفاهیم حسابداری و گزارشگری ………………………………………………………………..35
2- 18- رابطه اجتناب مالیاتی با شفافیت گزارشگری………………………………………………………………………………..37
2-19- گزارشگری مالی و گزارشگری مالیاتی…………………………………………………………………………………………37
2-20- تحقیقات انجام شده در مورد اجتناب مالیاتی………………………………………………………………………………..39
2-21- خلاصه و جمع بندی…………………………………………………………………………………………………………………43
فصل سوم: روش تحقیق
3-1- روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………46
3-2- جامعه آماری………………………………………………………………………………………………………………………………47
3-3- حجم نمونه و روش اندازه گیری…………………………………………………………………………………………………..47
3-4- ابزار جمع آوری اطللاعات…………………………………………………………………………………………………………..48
3-5- روش تجزیه تحلیل داده ها…………………………………………………………………………………………………………..48
3-5-1- تعاریف عملیاتی متغیرها…………………………………………………………………………………………………….51
3-5-2- تفسیر متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………54
3- 6- خلاصه فصل سوم……………………………………………………………………………………………………………………..55
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات
4 – 1 – مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………..57
4-2- آمار توصیفی ……………………………………………………………………………………………………………………………..57
4– 3– ضریب همبستگی بین متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………………………..61
4-4- نتایج بررسی مفروضات اساسی مدل رگرسیون خطی ……………………………………………………………………..64
4-5- نتایج آزمون فرضیه‌های تحقیق………………………………………………………………………………………………………65
4-5-1- نتیجه آزمون فرضیات تحقیق در رگرسیون مدل (1) – معیار سنجش اجتناب مالیاتی (متغیر وابسته) نرخ موثر مالیاتی نقدی…………………………………………………………………………………………………………………….66
4-5-2- نتیجه آزمون فرضیات تحقیق در رگرسیون مدل (1) – معیار سنجش اجتناب مالیاتی (متغیر وابسته) نرخ موثر مالیاتی نقدی بلند مدت……………………………………………………………………………………………………..71
4-5-3- نتیجه آزمون فرضیات تحقیق در رگرسیون مدل (1) – معیار سنجش اجتناب مالیاتی (متغیر وابسته) اختلاف دائمی مالیات………………………………………………………………………………………………………………………76
4 – 6 – خلاصه فصل چهارم ………………………………………………………………………………………………………………82
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1– نتیجه گیری (خلاصه یافته‌های تحقیق)…………………………………………………………………………………………..86
5-1-1- تحلیل تطبیقی یافته ها ……………………………………………………………………………………………………….89
5-2- پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………………….90
– پیشنهاداتحاصل تحقیق…………………………………………………………………………………………………………..90
– پیشنهادت چانبی…………………………………………………………………………………………………………………..91
– پیشنهادات برای محققین بعدی……………………………………………………………………………………………….91
5-3- خلاصه فصل پنجم …………………………………………………………………………………………………………………….91
پیوست…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….92
فهرست منایع و ماخذ……………………………………………………………………………………………………………………………..120
چکیده انگلیسی (Abstract) …………………………………………………………………………………………………………………122
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2 -1- خلاصه تحقیقات انجام شده در خصوص اجتناب مالیاتی……………………………………………………………42
جدول 3-1- جدول نمونه گیری تحقیق……………………………………………………………………………………………………….47
جدول 4-1- آمار توصیفی متغیرهای استفاده شده در مدل های تحقیق……………………………………………………………..59
جدول 4-2- ماتریس ضریبهمبستگی متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………………..62
جدول 4-3- نتایج برآورد مدل (1) تحقیق – معیار سنجش اجتناب مالیاتی (متغیر وابسته) نرخ موثر مالیاتی نقدی…67
جدول 4-4- نتایج برآورد مدل (1) تحقیق – معیار سنجش اجتناب مالیاتی (متغیر وابسته) نرخ موثر مالیاتی نقدی بلند مدت………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..72
جدول 4-5- نتایج برآورد مدل (5) تحقیق – معیار سنجش اجتناب مالیاتی (متغیر وابسته) اختلاف دائمی مالیات…..77
جدول5-1- خلاصه نتایج و یافته‌های تحقیق………………………………………………………………………………………………..88
فصل اول
کلیات طرح

1-1- بیان مساله
این تحقیق به دنبال بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت با اجتناب مالیاتی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد. اجتناب مالیاتی که موجب کاهش خروج وجه نقد از شرکت بسوی دولت میشود، از گذشته بعنوان یک ارزش برای سهامداران تلقی میشده است. چشم انداز کلی اجتناب مالیاتی بر این نکته دلالت دارد که مدیران فرصت طلبی که بدنبال اجتناب از پرداخت مالیات هستند، بوسیله ایجاد عدم شفافیت در گزارشگری مالی بدنبال سوء استفادههای مالی هستند و بیشتر این کار را در جهت منافع شخصی خود انجام میدهند. شفافیت در گزارشگری مالی سبب تسهیل نظارت بر عملکرد مدیران از سوی سهامداران میشود. حال آنکه با وجود عدم شفافیت در گزارشگری مالی، کنترل و نظارت سهامداران بر مدیران کاهش خواهد یافت. همچنین مدیران فرصت طلب از سایر روشها و تکنیکها برای پرداخت مالیات کمتر استفاده میکنند که این امر سبب تحمل هزینههایی برای مالکان شرکت خواهد شد. لذا این تحقیق بدنبال بررسی رابطه بین گزارشگری مالی سوءدار و گزارشگری مالیاتی سوءدار میباشد.
اطلاعات باعث تخصیص کارآ و بهینهی منابع در اقتصاد بازار سرمایه میشود. افشاء و سازمانها و نهادهای ایجاد شده جهت تسهیل افشاء بین مدیران و سرمایهگذاران نقش مهمی را در برطرف کردن این مشکلات بازی میکنند. واضح است که قانونگذاران و سرمایهگذاران برای داشتن گزارشگری مالی با کیفیت بالا هم رأی هستند زیرا اعتقاد غالب اینست که کیفیت گزارشگری مالی مستقیماً روی بازارهای سرمایه تاثیر میگذارد. آرتور لیوایت رئیس SEC (1998؛ 80) بیان میکند که: “من بطور راسخ ایمان دارم که موفقیت بازار سرمایه مستقیماً به کیفیت سیستمهای حسابداری و افشاء وابسته است. سیستم های افشاء آنهایی هستند که طبق استانداردهای با کیفیت بالا ایجاد شده اند و به سرمایه گذاران در قابلیت اتکا گزارشگری مالی اطمینان میدهند – و بدون اعتماد سرمایه گذاران بازارها نمی توانند رشد کنند.”
علی رغم ارزش منافع مسئولیت اجتماعی و پاسخگویی اجتماعی، بسیاری شرکتها برخلاف این اهداف عمل میکنند. این تصمیم هزینههای بالقوه ایجاد شده با مسئولیت اجتماعی و پاسخگویی اجتماعی را منعکس میکند.
برای سنجش اجتناب مالیاتی از سه معیار ذیل استفاده میشود:
CETR: نرخ موثر مالیات نقدی.
LCETR: نرخ موثر مالیات نقدی بلند مدت
PBTD: اختلاف دائمی مالیات
این تحقیق بدنبال ارائه پاسخ برای سوال زیر می باشد:
آیا مسئولیت پذیری اجتماعی با اجتناب مالیاتی رابطه دارد؟
در این تحقیق تلاش میشود تا با استفاده از عوامل تاثیرگذار بر اجتناب مالیاتی، به رابطه مسئولیت پذیری اجتماعی با اجتناب مالیاتی پاسخ داده شود.

1-2- اهداف تحقیق
هدف از انجام این تحقیق بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت با اجتناب مالیاتی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد.

1-3- اهمیت موضوع تحقیق و انگیزش انتخاب آن
شرکتها برای در اختیار قرار گرفتن منابع سرمایه گذاران باید قادر باشند انتظارات آنها را برآورنده سازند و همچنین بر طبق قانون باید حقوق دولت را که یکی از مهمترین آنها مالیات است، پرداخت کنند. بر این اساس چون با پرداخت مالیات میزان بازده مالکان کاهش پیدا میکند، این موضوع منجر به کاهش انگیزهی سرمایه گذاران جهت خرید سهام و سرمایه گذاری میگردد. عدم توجه مدیریت به کاهش هزینههای ناشی از تحمیل مالیات و عدم تلاش در تعیین درآمد مشمول مالیات، باعث انتقال منابع از مالکان به دولت خواهد شد. با این توصیف انتظار مالکان این است که جهت جلوگیری از انتقال ثروتشان به دولت، مدیریت اقدام به انجام فعالیتهایی نماید که سود حسابداری را محافظه کارانه تر شناسایی کنند، در این میان قیمت سهام شرکت نیز نه تنها کاهش نداشته باشد، بلکه افزایش هم داشته باشد. به همین منظور مدیران شرکتها برای برآورده شدن انتظارات سرمایهگذاران به دنبال راه کارهایی هستند تا از آن طریق بتوانند مالیات پرداختنی واحد اقتصادی را کاهش دهند و از کاهش بازده شرکت نیز جلوگیری کنند.
بطور کلی اهداف تحقیق عبارتند از:
– ارائه راهکارهایی جهت کاهش هزینههای نمایندگی
– کاهش مدت زمان رسیدگی به پروندههای مالیاتی
– کاهش هزینههای دولت برای اخذ مالیات از مودیان و علی الخصوص مودیان بزرگ مالیاتی
1-4- سوالات و فرضیه های تحقیق:
سوالات تحقیق:
این تحقیق بدنبال ارائه پاسخ برای سوال زیر میباشد:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

آیا مسئولیت پذیری اجتماعی با اجتناب مالیاتی رابطه دارد؟
فرضیه های تحقیق:
فرضیه براساس تحقیق انجام شده توسط هوی و همکاران (2013) به شرح ذیل تدوین شده است:
1. اجتناب مالیاتی با فعالیتهای مسئولانه اجتماعی رابطه دارد.
2. اجتناب مالیاتی با بدهیهای احتمالی ناشی از فعالیتهای غیر مسئولانه اجتماعی رابطه دارد.
نکته: از آنجایی که در این پژوهش اجتناب مالیاتی با سه روش مجزا محاسبه میشود، و نیز برای فعالیتهای مسئولیت اجتماعی سه متغیر در نظر گرفته شده است، برای هر فرضیه نه حالت آزمون میشود ؛ که در ادامه تحقیق به تفصیل شرح داده خواهد شد.

1-5- مدل های تحقیق
مدلهایی که برای آزمون فرضیههای این تحقیق در نظر گرفته شدهاند، بر گرفته از مدلهای رگرسیون چند متغیره تحقیق هوی و همکاران (2013) است که در فصل سوم به طور کامل به آن اشاره میشود. در اینجا نیز مدلهای مورد استفاده در تحقیق به اختصار و به صورت زیربیان میشود:
ج
AGGRESSIVEit = β0 + β1 CSRit + β2 POS_CSRit + β3 ABS_DAit + β4 IOit + β5 CASHit + β6 ROAit + β7 LEVit+ β8NOLit + β9 ΔNOLit+ β10 FIit + β11 PPEit + β12 INTANGit + β13 EQINCit + β14 R&Dit + β15EMPit+ β16 ΔSALEit + β17 SIZEit-1 + β18MBit-1+ εit
که در آن:
AGGRESSIVEit: اجتناب مالیاتی با استفاده سه روش ذیل برآورد می شود:
نام متغیرنمادنحوه اندازه گیرینرخ موثر مالیاتی نقدیCETRوجه نقد پرداختی بابت مالیاتسود قبل از کسر مالیاتنرخ موثر مالیاتی نقدی بلند مدتLCETRمجموع وجوه نقد پرداختی بابت مالیات درطی3سالمجموع سود قبل از کسر مالیات طی همان دورهاختلاف دائمی مالیاتPBTمالیات ابرازی – مالیات طبق برگ تشخیصمجموع داراییهای اول دوره
نرخ موثر مالیاتی نقدی:
منظور از وجه نقد پرداختی، مبلغی است که بعد از برگ تشخیص قطعی به اداره دارایی پرداخت میگردد؛ حال آنکه هر شرکت برای سود قبل از کسر مالیات خود درصدی را به عنوان مالیات عملکرد (در ایران 25%) ذخیره در نظر میگیرد و به این ترتیب نسبت ذخیره مذکور به سود قبل از کسر مالیات 4/1 یا 25% میباشد ولی نسبت مبلغ پرداختی بعد از برگ تشخیص قطعی به سود قبل از کسر مالیات میتواند بیشتر، مساوی و یا کمتر از 4/1 باشد.
نرخ موثر مالیاتی نقدی بلند مدت:
با توجه به فرمول نرخ موثر مالیات نقدی که انحراف مثبت، منفی و یا عدم انحراف از مالیات را برای سال جاری نشان میدهد، میتوان میانگین نرخ موثر مالیاتی نقدی چند سال اخیر شرکت را نیز بدست آورد و مالیات گریزی یا عدم آن را تعیین نمود و قضاوت کاملتری نسبت به وضعیت شرکت داشت.

اختلاف دائمی مالیات:
با توجه به فرمول فوق مشاهده میشود که انحراف مالیاتی نسبت به داراییهای اول دوره سنجیده میشود زیرا هرچه اجتناب مالیاتی بالاتر باشد رقم افزوده شده به داراییهای اول دوره(سرمایه شرکت) بیشتر خواهد بود و بالعکس. در این تحقیق سه پارامتر تعیین کننده فوق درزمینه اجتناب مالیاتی در رگرسیون سنجیده خواهد شد.
CSRit: برای مسئولیت پذیری اجتماعی از سه روش به شرح ذیل استفاده میشود
1) نحوه محاسبه مخارج EER: علاوه بر دستمزد کارمندان، شرکت ها نیز باید با تامین سود، مراقب کیفیت زندگی کارمندان باشند. این تحقیق از منابع انسانی صرف شده به صورت درصدی از درآمد برای سنجش واکنش شرکت نسبت به کارمندان استفاده میکند. این مخارج عبارتند از حقوق،

هزینههای اضافه کاری، پرداخت ساعت کار، پاداش به مدیران و سرپرستها، هزینه رفت و آمد، پاداشهای آخر سال، دستمزد، انگیزههای تجاری، پرداخت به پیمانکاران، بازنشستگی، جبران خسارت، حقوق بازنشستگی، هزینههای تعلیم و آموزش، مزایا، پرداخت بیمه، هزینههای ناهار، هزینه مناسبتها برای کارمند، پرداخت پول غذا، مخارج دارویی، و سود سهام به کارمندان.
EER =درآمد/ مخارج منابع انسانی.
2) نحوه محاسبه حفاظت زیست محیط(EP): با هماهنگی بابخش کنترل کیفیت شرکتهای نمونه انتخابی اطلاعات مربوط به نوع گواهینامهها (که در این پژوهش دو گواهینامه ایزو 9001 و ایزو14001 مورد مطالعه تحقیق بوده است) و زمان اخذ آنها به دست آمده است و برای اطمینان بیشتر، اطلاعات به دستآمده از شرکتهای نمونه با لیست سازمان ملی استاندارد، سازمان تایید صلاحیت مدیریت و سازمان غذا و دارو مطابقت داده شده است. برای محاسبه از لوجیت باینری استفاده میشود. چنانچه شرکت دارای گواهینامهISO باشد 1 و و در غیر اینصورت 0 را نشان
میدهد.
3) اگر شرکت جزو شرکتهای آلاینده محیط زیست باشد یک در غیر اینصورت صفر.

1-6- تعاریف عملیاتی متغیرها و واژه های کلیدی
متغیرهای مدل اصلی تحقیق به ترتیب فرمول شرح داده شده است:

AGGRESSIVEit = β0 + β1 CSRit + β2 POS_CSRit + β3 ABS_DAit + β4 IOit + β5 CASHit + β6 ROAit + β7 LEVit+ β8NOLit + β9 ΔNOLit+ β10 FIit + β11 PPEit + β12 INTANGit + β13 EQINCit + β14 R&Dit + β15EMPit+ β16 ΔSALEit + β17 SIZEit-1 + β18MBit-1+ εit
POS_CSRit: اگر شرکت در بدهیهای احتمالی خود در یادداشتهای همراه صورتهای مالی بدهی بابت مشکلات اجتماعی و دعاوی حقوقی داشته باشد یک در غیر اینصورت صفر
ABS_DAit: قدرمطلق اقلام تعهدی اختیاری که با استفاده از مدل دیچو و دیچو (2002) به صورت ذیل برآورد میشود.
مدل ذیل در هرصنعت برای هرسال برآورد میشود:

: جریان نقدی حاصل از عملیات تقسیم بر جمع داراییها
: تغییر سود شرکت تقسیم بر جمع داراییها
: مانده خالص اموال، ماشین آلات و تجهیزات تقسیم بر جمع داراییها
: اگر جریان خروج وجه نقد حاصل از عملیات باشد 1 در غیر اینصورت صفر
که در آن:
: اقلام تعهدی سرمایه گردش که ار رابطه ذیل بدست میآید: (چن و همکاران (2011))
تغییرات داراییهای جاری: CurrentAssets
تغییرات وجه نقد: Cash
تغییرات بدهیهای جاری: CurrentLiabilities
تغییرات تسهیلات دریافتی کوتاه مدت: CurrentDebt
ذخیره مالیات: Taxpayables
جمع کل داراییها: TotalAssets
باقیمانده مدل فوق بیانگر خطای تخمینی در اقلام تعهدی است که با جریان نقدی حاصل از عملیات ارتباط ندارد و اینکه نمیتواند با تغییر سود و داراییهای ثابت توجیه شود. از مقدار باقیمانده مدل به عنوان کیفیت اقلام تعهدی میباشد.
سایر متغیرهای مدل اصلی تحقیق:
IOit: درصد مالکیت نهادی در شرکت
CASHit: نقدینگی شرکت که از تقسیم موجودی نقد و بانک بر جمع داراییها محاسبه می شود.
ROAit: بازده داراییها که از تقسیم سود خالص بر جمع داراییها محاسبه می شود.
LEVit: درجه اهرمی بودن شرکت از تقسیم حسابهای پرداختنی بر جمع داراییها محاسبه می شود.
NOLit: اگر شرکت زیان ده باشد یک در غیراینصورت صفر
ΔNOLit: تغییر در زیان شرکت تقسیم بر جمع داراییها
FIit: فروش صادراتی تقسیم بر جمع داراییها
PPEit: خالص اموال و ماشین آلات و تجهیزات تقسیم بر جمع داراییها
INTANGit: خالص داراییهای نامشهود تقسیم بر جمع داراییها
EQINCit: سود حاصل از سرمایه گذاری تقسیم بر جمع داراییها
R&Dit: هزینه های تحقیق و توسعه تقسیم بر جمع داراییها
EMPit: لگاریتم طبیعی تعداد کارکنان شرکت
ΔSALEit: تغییر در فروش شرکت
SIZEit-1: اندازه شرکت لگاریتم طبیعی ارزش بازار شرکت
MBit-1: نسبت ارزش بازار شرکت به جمع حقوق صاحبان سهام
در مدل فوق اگر β1 و β2 مثبت باشد به ترتیب فرضیه اول و دوم تحقیق تایید میشود در غیر اینصورت فرضیات رد می شود.
از آنجایی که در این پژوهش اجتناب مالیاتی با سه روش مجزا محاسبه میشود و نیز برای فعالیتهای مسئولیت اجتماعی سه متغیر در نظر گرفته شده است، برای هر فرضیه نه حالت آزمون خواهد شد.

1-7- روش تحقیق
تحقیق حاضر از شاخه تحقیقات شبه تجربی و نوع پس رویدادی است که بر اساس اطلاعات واقعی بازار سهام و صورتهای مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار انجام میگیرد. اطلاعات اساسی این تحقیق، قیمت بازار سهام، آمار معاملات و اطلاعات مربوط به صورتهای مالی شرکتها است. از این رو به دلیل سهولت در دسترسی، شفافیت در ارائه و قابلیت اتکای بالا در محتوای اطلاعات و همچنین به واسطه مقبولیت عمومی از سوی استفادهکنندگان حرفهای این عرصه از قبیل سرمایه گذاران و تحلیگران مالی مجرب و تحکیم قوانین نظارتی مدون بر عملکرد شرکت ها، از اطلاعات شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بهره گرفته شده است. به همین منظور برای جمع آوری دادههای مربوطه، از بانک اطلاعاتی نرم افزار ره آورد نوین و تدبیر پرداز و همچنین صورتهای مالی و یادداشتهای همراه حسابرسی شده شرکتها استفاده گردیده است.
برای آزمون فرضیههای تحقیق، از مدلهای ذیل استفاده شده است. به منظور آزمون معنیدار بودن مدلهای رگرسیون از آماره F و برای آزمون معنی داری ضرایب مدل رگرسیون از آماره t استفاده گردید. همچنین معنی داری ضریب همبستگی (R ) مدل رگرسیون نیز توسط آماره t مورد آزمون قرار گرفت. لازم به ذکر است که در تمام مراحل آماری، به منظور اطمینان از اشکالات ناشی از خود همبستگی بین مشاهدات در مدل رگرسیونی از آماره « دور بین ـ واتسون » بهره گرفته شد.

1-8- قلمرو تحقیق
1-8-1- قلمرو موضوعی تحقیق:
قلمرو موضوعی این تحقیق بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت با اجتناب مالیاتی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد.
1-8-2- قلمرو مکانی و زمانی تحقیق
اطلاعات مورد نیاز این تحقیق مربوط به شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار است. از این رو به دلیل جامعیت و سهولت دسترسی به بورس اوراق بهادار تهران، قلمرو مکانی این تحقیق تهران می باشد.
قلمرو زمانی این تحقیق از سال 1387 لغایت سال 1391 به مدت 5 سال میباشد و برای انتخاب نمونه از معیارهای زیر استفاده شده است:
(1) از سال 1387 در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند.
(2) معاملات سهامشان بیش از 3 ماه وقفه نداشته باشند.
(3) سال مالی آنها به پایان هرسال شمسی ختم شود.
(4) شرکتهای انتخاب شده نباید جزو شرکتهای سرمایهگذاری باشند.

1-9- جامعه و حجم نمونه
جامعه آماری این تحقیق شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. زیرا در این تحقیق قیمت بازار سهام به عنوان یکی از دادههای مورد نیاز در نظر گرفته شده است و دسترسی به اطلاعات قابل اتکا درباره ارزش بازار سهام برای شرکتهای خارج از بورس میسر نیست. ضمناً دسترسی به اطلاعات مربوط به شرکتهای پذیرفته شده در بورس از طریق آرشیوهای بورس، پایگاههای اینترنتی و همچنین بانکهای اطلاعاتی بستههای نرم افزاری مختلف، به راحتی امکان پذیر است؛ و تعداد نمونههای در دسترس 140 شرکت از بین 504 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار میباشد.
1-10- محدودیت ها و مشکلات تحقیق
با توجه به اینکه دسترسی به اطلاعات قابل اتکا درباره ارزش بازار سهام برای شرکتهای خارج از بورس میسر نیست و از طرفی فقط میتوان به شرکتهای بورسی برای بدست آوردن نتایج قابل اکتفا تکیه کرد، زیرا این شرکتها سالانه مورد بررسی حسابرسان مستقل و معتبر قرار میگیرند و صورتهای مالی این شرکتها با توجه به چهارچوبهایی که حسابرسان برای آنها تعیین میکنند همگنتر از شرکتهای بورسی است لذا در راستای بدست آوردن نتایج قابل اتکا این شرکتها مناسبتراند.
پس با توجه به محدودیتهای مذکور امکان استفاده از شرکتهای غیربورسی مناسب نبوده و در صورت استفاده از صورتهای مالی غیر حسابرسی شده، امکان بدست آمدن نتایج متناقض بالا میرود.

فصل دوم
مطالعات نظری

2-1- مقدمه
توسعه اقتصادی از عمده ترین اهداف اقتصادی کشورهای در حال توسعه است. در این راستا سیاستهای مالی نیز از طریق تاثیر بر تخصیص عوامل تولید، توزیع درآمد و ثروت، بهبود بازدهی نیروی کار و در نهایت تامین مالی سیاستهای توسعه اقتصادی به تحقق این هدف کمک میکند. سیاست های مالیاتی نیز بخش مهمی از سیاستهای مالی است که در چارچوب نظام اقتصادی کشور قرار دارد و بصورت هماهنگ با سایر سیاستهای اقتصادی به کار گرفته میشود. نظام مالیاتی کارا در واقع امکان رشد هماهنگ بخشها و توسعه اقتصادی را به وجود میآورد. به طور کلی شاید سیاست مالیاتی را بتوان سیاستی در جهت افزایش تحرک، پویایی و حرکت جامعه به سمت توسعه تلقی نمود. (1385 کمیجانی و فهیم یحیایی)
درآمد های مالیاتی یکی از منابع مهم بودجه سالانه کشورها محسوب میشود. اگرچه در کشور ما به واسطه وجود درآمدهای نفتی توجه عمدهای به درآمدهای مالیاتی نمیشود. توافق نظری و تئوریک در میان صاحب نظران اقتصادی به روشنی جایگاه اهمیت و نقش مالیات را در بودجههای سالانه نشان میدهد. همچنین تدوین و تنظیم سیاستهای مالیاتی مناسب ایفای توزیع درآمد بین دهکهای اقتصادی جامعه را میسر میسازد. یکی از فرضهای اساسی در ادبیات مدیریت مالی آن است که هر شرکتی با هدف حداکثر ساختن ثروت سهامداران خود فعالیت میکند و به منظور دستیابی به هدف مذکور، مدیریت شرکت باید در تصمیمگیریهای خود به عامل بازده توجه داشته باشد. وجود مالیات بر درآمد شرکتها باعث کاهش عایدات آتی شرکت میگردد. بنابراین یکی از اقداماتی که میتواند در جهت حداکثر ساختن ارزش شرکت و ثروت سهامداران انجام پذیرد، استفاده از راه کارهایی است که از طریق آنها مالیات پرداختنی شرکت کاهش یابد. اجتناب مالیاتی به عنوان راهکار کاهش میزان مالیات تعلق گرفته به سود حاصل از عملکرد واحدهای تجاری تعریف میشود، اما هیچ تعریف علمی پذیرفته شدهای در تحقیقات حسابداری از اجتناب مالیاتی به چشم نمیخورد. تحت این تعریف، اجتناب مالیاتی شامل زنجیرهای از برنامههای استراتژیک و فعالیتهای انجام
شدهای است که کاملاً قانونی و پیش رونده در اخذ معافیت مالیاتی بوده و منجر به وجود آمدن فضای خاکستری در ارائه اطلاعات و گزارشهای مالی و مالیاتی به افراد برون سازمانی میگردد. (هانلون و هیتزمن، 2009)
بخش اول: کلیات
2-2- تعاریف مسئولیت اجتماعی
از زمانیکه ارتباط بین نقشهای اجتماعی، سیاسی، محیطی، اقتصادی در تجارت رو به افزایش گذاشته است، سازمانها با پویاییهای جدیدی مواجه شدهاند. چالشی که سازمانها با آن روبرو هستند این است که آن‌ها باید همزمان به افزایش سودآوری و پاسخ‌گویی به انتظارات اجتماعی جدید و سپس مدیریت همزمان این دو پیامد به ظاهر متناقض که نیازمند توسعه استراتژیهای کاربردی است و اثرات مثبتی هم بر جامعه و هم بر سازمان دارد، دست یابند. پیادهسازی مسؤلیت اجتماعی در سطح سازمان، از جمله سازوکارها و یا راهبردهای موثر در این خصوص است. در واقع امروزه سازمانها علاوه بر انجام وظایف سنتی خود به انجام فعالیتهای دیگری نیز مکلف شدهاند، که هدف این فعالیتها، پاسخ‌گویی به انتظارات جامعه است و از آن به عنوان مسؤلیت اجتماعی سازمان یاد میشود. در این دوران، مدیریت موثر، مدیریتی است که از محدوده اندیشه سازمان خود را رها ساخته و به جامعه و محیطهای وسیعتری میاندیشد، چرا که نه سازمانها میتوانند خود را از جامعه جدا کنند و نه جامعه میتواند بدون سازمانها تداوم یابد (صالحی و آذری، 2009؛ کارنامی، 1385).
آنچه مسلم است این است که از اوایل نیمه دوم قرن بیستم آگاهی عمومی درباره وابستگی سازمان، جامعه و محیط به یکدیگر افزایش یافته و همگان پی بردهاند که از یک‌سو سازمانها با تکیه بر امکانات موجود در جامعه به اهداف خود میرسند و از سوی دیگر، اقدامات سازمانها میبایست منافع و دستاوردهایی نیز برای جامعه داشتهباشد. ازاین رو همواره تلاش بر این بوده که منافع در سازمانها بهگونهای بهبود یابد که مردم جامعه، بیش از هزینهای که پرداخت کردهاند از سازمانها سود ببرند و به تعبیری سازمانها علاوه بر سود آفرینی، ارزشآفرینی هم داشتهباشند. در حقیقت سازمانها به منظور حفظ مشروعیت کامل و بقای خود باید قبول کنند که نقش و وظیفهای عمومی و اجتماعی دارند.
نظریه هویت اجتماعی1، از جمله نظریههایی است که بین فعالیتهای اجتماعی سازمانها و گرایشات کاری کارکنان ارتباط ایجاد میکند. این نظریه بیان میکند که مردم تمایل به هویت بخشی یا توصیف خود در زمینههای اجتماعی دارند و خود و دیگران را در طبقات اجتماعی مختلفی
طبقهبندی میکنند. هر فردی دارای فهرستی از عضویت در طبقات اجتماعی مختلف است. هویت اجتماعی شامل جوانب مختلف تصور از خود، توسط یک فرد است که از همانندسازی وی با طبقه ای که خود را متعلق به آن میداند، ناشی میشود (هوستون و جاسپارز، 1984). بنابراین تمامی اعضا در طبقات اجتماعی مختلف یک هویت اجتماعیاند که نگرش آن‌ها را به عنوان عضوی از آن گروه توصیف و تبیین میکند، مانند اینکه هر کس باید چگونه بیندیشد، و یا چگونه احساس و رفتار کند (هوگ، 1995).
هویت میتواند بهعنوان ادراک عضو متعلق به گروه که شامل تجربهی مستقیم یا غیرمستقیم از شکستها و موفقیتهای آن گروه است، تعریف شود. در این صورت عوامل مرتبط با هویت شامل، تشخیص ارزشهای گروه و اقدام مرتبط با آن در مقایسه با سایر گروهها، اعتبار گروه در رقابت با سایر گروهها یا حداقل آگاهی از دیگر گروههاست (اشفورث و مائل، 1989). هوستون و جاسپارز (1984) نشان دادند که افراد در تلاش برای کسب هویت اجتماعی مثبت به منظور ایجاد تمایزات روان‌شناختی عضو گروه خود یا دست‌یابی به تمایزات بینگروهیاند. بنابراین، اعتبار گروه میتواند بر توصیف اعضا از خود، در ارتباط با گروه، تاثیر بگذارد (اشفورث و مائل، 1989).
بر این اساس اعضای فعال در سازمان‌های تجاری نیز میتوانند به عنوان یک طبقه اجتماعی در نظر گرفته شوند. مطابق با نظریه هویت اجتماعی، عضویت سازمانی ممکن است به عنوان بعد مهمی از هویت فردی قلمداد شود و بر توصیف کارکنان از خود در ارتباط با سازمانی خاص تاثیر بگذارد. برای مثال، کارکنان نیز مانند طرفداران یک تیم ورزشی ممکن است موفقیت سازمانی را همانند موفقیت خود بدانند و سازمانهایشان را با دیگران مقایسه کنند. تشخیص مثبت از ارزشها و اقدامات گروه میتواند مستقیماً بر هویت تاثیر گذارد. لذا، هویت اجتماعی، به طبع، خود مسؤلیت اجتماعی را به همراه دارد و میتواند انعکاسی از تمایزات مثبت در ارزشها و اقدامات سازمانی در مقایسه با سایر سازمانها باشد. بنابراین اگر کارکنان سازمانهایشان را به عنوان عضوی با مسؤولیت اجتماعی در قبال جامعه بدانند، احساس تعلق به این سازمان معتبر، میتواند به خودی خود هویت فردی یا ادراک آن‌ها از خود را ارتقاء دهد (برامر و همکاران، 2007 و اسمیت، 2001). مطابق با این نظریه، میتوان اظهار کرد که اگر کارکنان به خاطر عضویت در سازمانی که به مسؤلیتهای اجتماعی اهمیت میدهد، احساس غرور کنند، گرایشات کاری آن‌ها میتواند به گونهای مثبت تحت تاثیر قرار گیرد. وجود این احساس از اینجا ناشی میشود که برخلاف تصور معمول، فلسفه وجودی سازمانها، حتی مؤسسات اقتصادی، نه تنها سود بلکه تامین انتظارات ذینفعان اعم از داخل و خارج سازمان میباشد (هندی، 2002 و دراکر، 2000). زیرا از این طریق است که پایدار بودن سود نیز تامین میشود. ضمناً انتظاراتی که جامعه در بعد اخلاقی، قانونی، اقتصادی و مصالح عمومی از سازمانها دارد، این است که آن‌ها خود را به جامعهای که در آن به فعالیت میپردازند، متعهد بدانند (کارول، 1979). بر این اساس هنگامیکه موضوع مسؤلیت در زندگی اجتماعی از جمله سازمانها مورد تحلیل قرار میگیرد، نباید صرفاً حقوق صاحبانسهام و موسسین یا حتی فقط رعایت چارچوبهای قانونی که به اجبار باید بدان تن داد، ملاک عمل سازمانها قلمداد شود. بلکه مسئول بودن باید به عنوان امری داوطلبانه و نوعی تعهد و وظیفه از سوی سازمانها به شمار آید (تاکالا و پالاب، 2000). در اینصورت است که مشروعیت سازمان از ناحیه ذینفعان برونی (ذینفعان اجتماعی و غیر اجتماعی، دولت و مشتریان) به پایداری میانجامد و منافع پایدار، ارتقاء تعهد و مشارکت فعال ذینفعان از قابلیت پیشبینی برخوردار میشود.

عملکرد اجتماعی شرکت ( csp )
عملکرد اجتماعی شرکت، از سالها پیش در آمریکا و اروپا مورد توجه بوده است. درایران نیز معمولا شرکتها، کمک هایی در قالب خیریه و بشردوستانه انجام میدهند. اما آن چه که در این تحقیق از آن به عنوان عملکرد اجتماعی شرکت یاد میشود بسیار فراتر از این مفهوم است و شرکتها باید کلیه اثرات اجتماعی، اقتصادی و محیطی فعالیتهایشان بر جامعه را مدنظر قرار دهند. رعایت عملکرد اجتماعی از سوی سازمانها، علاوه برآن که برای خود شرکتها بسیار سودمند است و نقش مهمی در بهبود جامعه و کاهش فقر دارد و از سوی دیگر، دستیابی به اهداف توسعه هزاره از قبیل ریشه کنی فقر و گرسنگی، برخورداری از آموزش اولیه در سطح جهان و ارتقای برابری جنسیتی، تنها با مشارکت شرکتها امکان پذیر است ؛ که به عنوان بخش بزرگی از جامعه نقش بزرگی از جامعه، نقش قابل توجهی در زندگی افراد دارند.
برخی از شرکتها CSP به عنوان یک فعالیت خیر خواهانه و بشر دوستانه مینگرند و گروهی آن را یک چارچوب راهبردی جدید برای شرکت میدانند. عده ای نیزواژه “اجتماعی” شرکتها را متوجه عملکرد اجتماعی خود، همچون سایر وظایف عادی میکند. امروزمسئولیت اصلی یک شرکت ایجاد سود برای ذینفعان میباشد که واژه مسئولیت شرکت این موضوع را به خوبی توضیح میدهد، در حالی که واژه اجتماعی بر جنبههای دیگری نیز تاکید دارد ( Hopkins 2004)
مسئولیت اجتماعی شرکت به معنای رویههای باز و شفاف کسب و کار، یعنی روشهایی است که مبتنی بر ارزشهای اخلاقی و احترام به کارکنان، جامعه و محیط زیست میباشد. عملکرد اجتماعی شرکت ها به این منظور برنامه ریزی میشوند که برای جامعه به طور اعم و برای سهامداران به طور اخص حامل ارزشهای پایدار باشد. (امیدوار 1385)
گریفتن و بارنی (1992) مسئولیت اجتماعی را مجموعه وظایف و تعهداتی میدانند که شرکت باید در جهت حفظ، مراقبت و کمک به جامعهای انجام دهد که در آن فعالیت میکند.
بلوم و گاندلچ (2001) معتقدند CSP تعهدات شرکت نسبت به ذینفعان یعنی مردم. گروههایی است که از رویهها و سیاستهای شرکت اثر میپذیرند یا بر آنها اثر میگذارد این تعهدات فراتر از الزامات قانونی و وظایف شرکت نسبت به سهامداران میباشد. اجرای این تعهدات مستلزم حداقل کردن اثرات منفی و حداکثر کردن اثرات مثبت شرکت بر جامعه است.
انگل (2004) معتقد است که عملکرد اجتماعی شرکت به طور مستقیم یا غیر مستقیم رفتار شرکت را از طریق ترکیبی از فعالیت سهامداران، تحت تاثیر قرار میدهد و یا آن را کنترل میکند.
هارتمن (1998) CSP را موضوعی هوشمند و هدفمند برای رفاه جامعه می داند که از فعالیتهای مخرب شرکت جلوگیری میکند و منجر به بهبود زندگی انسانها میشود. (Lantos )
به اعتقاد ایران نژاد پاریزی (1371) مسئولیت اجتماعی شرکت، تعهد تصمیم گیران برای اقداماتی است که به طور کلی علاوه بر تامین منافع خودشان رفاه جامعه رابهبود میبخشد.
یونس (2008) معتقد است که 2 نوع عملکرد اجتماعی وجود دارد. یکی CSP ضعیف، به این معنی که شرکت صدمهای به مردم و جامعه وارد نمیکند و دیگرCSP قوی، که براساس آن شرکت خدمات مفیدی برای مردم و جامعه است.
اما اشی و ادی (2005) CSP رااز دیدگاه سهامداران، جامعه و ذینفعان تعریف میکند.
از دیدگاه سهامداران، CSP مرتبط با مسئولیتهای قانونی و اقتصادی است که شرکتها نسبت به مالکان شرکت بر عهده دارند. در این دیدگاه هدف حداکثر کردن سود برای مالکان شرکت است و مسائلی از قبیل کاهش هزینه، داشتن مزیت رقابتی، کارایی بازار و بازده و بازده مطلوب سرمایه گذاری مورد توجه است و جایی برای احساسات و خیرخواهی وجود ندارد.
مسئولیت اجتماعی شرکت، مقولهای با اهمیت و پرطرفدار محسوب میشود
(Leonard & Rangan2007 ) که آن را مسئولیت شرکتی، پاسخ گویی شرکتی و اخلاق شرکتی نیز مینامند (Hohnen 2007 )
2-3- تعریف های سازمانی CSP
سازماننوع سازمانتعریف CSPماخذدولت انگلستانسازمان دولتیاقدام های داوطلبانه ای که کسب و کارها، علاوه بر انطباق با الزامات قانونی کمیته، به منظور پاسخگویی به منافع رقابتی خود و منافع جامعه انجام می دهندwww.csp.gov.ukکمیسیون اروپاسازمان دولتیمفهونی که طبق آن سازمان ها مسائل اجتماعی و زیست محیطی ناشی از عملیات کسب و کاری خود و تعامل خویش را با ذی نفعانشان به صورت داوطلبانه یکپارچه می سازندنامه ی سبز کمیسیون اروپا 2001 ایجاد چارچوبی اروپایی برای مسئولیت اجتماعی سازمانهاوزارت بازرگانی چینسازمان دولتیاقدامی مشخص که سازمان های چینی در تحقق بخشیدنبه آرزو های سیتسی رهبری جمعی جدید حزب کمونیست چین _وادار کردن مردم به ایجاد جامعه ای همساز انجاممی دهندشرکت اخلاقی 2005 سیاست تعریف چینی csp 15 سپتامبر 2005کنفدراسیون صنایع انگلیسانجمن کسب و کارپذیرش این که سازمان ها که باید نه تنها در قبال عملکرد مالی خود بلکه در قبال تاثیر فعالیت هایشان در جامعه و یا محیط پاسخگو باشندwww.cbi.org.ukشورای کسب و کار جهانی برای توسعه پایدارانجمن کسب و کارتعهد مداوم صاحبان کسب و کار به رفتار اخلاقی و کمک به رشد اقتصادی همزمان با بهسازی کیفیت زندگی نیروی کار و اعضای خانواده هایشان و نیز مردم کشور و جامعه در مقیاس وسیعWBCSD,1999,CSP:meeting expectation,s
2-4- ابعاد مسئولیت اجتماعی
با توجه به تعاریف مطرح شده برای مسئولیت اجتماعی دو بعد اصلی این مفهوم به شرح زیر است:
1- وظایف، تعهدات و مسئولیتهای اجتماعی که فرد نسبت به ذینفعان واحد اقتصادی نظیر سهامداران، صاحبان سرمایه و مدیران مربوطه دارد.
2- وظایف،تعهدات و مسئولیتهای اجتماعی که فرد در سطحی وسیع تر نسبت به جامعه، محیط زیست، نسلهای آینده بشری و به طور کلی در سطح کلان برای خود متصور است.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

دیدگاهتان را بنویسید