سپاسگزاری :
سپاس ایزد منان را که مرا توفیق علم حاصل نمود ومرا در جهل خویش رها نکرد.سپاس او را که رحمت است و هر که علمش فزونتر ایمانش به او بیشتر وقویتر در طول دوران تحصیلی و تهیه این پایان نامه از راهنمایی ها و مساعدت‌‌های اساتید و سروران عزیزی بهره ‌برده‌ام که در اینجا لازم است از همه ایشان مراتب سپاس قلبی و تشکر خالصانه خود را داشته باشــــم.
از استاد ارجمند و مهربانم جناب آقای دکتر رحمت اله محمدی پور که مسئولیت استاد راهنمای این رساله را به عهده گرفتند و با حوصله‌ی بسیار و باریک بینی ژرف مرا در این رساله یاری کردند صمیمانه تشکر مینمایم و برایشان توفیقات روز افزون در خدمات علمی و فرهنگی و آموزشی آرزو میکنم .

تقدیم به

روح پاک پدرم که عالمانه به من آموخت تا چگونه در عرصه زندگی، ایستادگی را تجربه نمایم…
و به مادرم، دریای بی کران فداکاری و عشق که وجودم برایش همه رنج بود و وجودش برایم همه مهر

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده1
فصل اول: کلیات پژوهش
1-1- مقدمه3
1-2- بیان مسأله3
1-3- چارچوب نظری و مدل مفهومی پژوهش5
1-1-3 چارچوب نظری پژوهش5
1-2-3 مدل مفهومی پژوهش6
1-4- اهمیت و ضرورت پژوهش6
1-5- اهداف پژوهش7
1-5-1 اهداف کلی7
1-5-2 اهداف علمی7
1-5-3 اهداف کاربردی8
1-6-فرضیات پژوهش8
1-7- تعریف واژه‌ها و اصطلاحات پژوهش8
1-7-1 تعاریف مفهومی متغیرهای پژوهش8
1-7-2 روش تحقیق9
1-7-3 جامعه و نمونه آماری9
1-7-4-تعاریف عملیاتی متغیرهای پژوهش10
فصل دوم: پیشینه تحقیق
2-1- مقدمه13
2-2- مفهوم سود13
2-2-1 مفهوم سود در سطح ساختار (قواعد و تعاریف)15
2-2-2 مفهوم سود در سطح معانی ( ارتباط با واقعیت های اقتصادی )15
2-2-3 مفهوم سود در سطح عمل (نحوه استفاده از آن توسط استفاده کنندگان)16
2-2-4 چارچوب مفهومی‌گزارشگری17
2-3- خصوصیات‌کیفی‌اطلاعات‌‌‌ مالی18
2-3-1 کیفیت‌«اهمیت»‌20
2-3-2 مربوط‌بودن‌21
2-3-3 ارزش‌پیش‌بینی‌کنندگی‌و تأییدکنندگی‌21
2-3-4 انتخاب‌خاصه‌22
2-3-5 قابل‌اتکا بودن‌22
2-3-6 بیان‌صادقانه‌23
2-3-7 رجحان‌محتوا بر شکل‌23
2-3-8 بی‌طرفی‌24
2-3-9 احتیـاط‌24
2-3-10 کامل‌بودن‌24
2-3-11 قابل‌مقایسه‌بودن‌25
2-3-12 ثبات‌رویه‌25
2-3-13 افشاء26
2-3-14 قابل‌فهم‌بودن‌26
2-3-15 ادغام‌و طبقه‌بندی‌اطلاعات‌26
2-3-16 توان‌استفاده‌کنندگان‌26
2-3-17 محدودیتهای‌حاکم‌بر خصوصیات‌کیفی‌اطلاعات‌مالی‌27
2-3-17-1 موازنه‌بین‌خصوصیات‌کیفی‌27
2-3-17-2 به‌موقع‌بودن‌28
2-3-17-2-1 عوامل موثر بر به موقع بودن سود و گزارشگری آن28
2-4- عدم تقارن اطلاعاتی31
2-4-1 عدم تقارن اطلاعات و کارایی بازار31
2-4-1-1 شکل ضعیف32
2-4-2-2 شکل نیمه قوی32
2-4-1-3 شکل قوی32
2-4-2 عدم تقارن اطلاعاتی و دامنه قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام34
2-4-3 پیامدهای عدم تقارن اطلاعاتی در بازار سرمایه36
2-4-4 عدم تقارن اطلاعات و فرضیه پیام دهی39
2-5- بیان تئوریک رابطه به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و فرصت رشد39
2-6- پیشینه پژوهش40
2-6-1 تحقیقات خارجی40
2-6-2 تحقیقات داخلی42
فصل سوم: روش شناسی پژوهش
3-1- مقدمه46
3-2- روش تحقیق47
3-3- قلمرو تحقیق48
3-3-1 قلمرو موضوعی48
3-3-2 قلمرو مکانی48
3-3-3 قلمرو زمانی48

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3-4- روش و ابزار گردآوری داده‌ها48
3-5- جامعه و نمونه آماری49
3-6- فرضیه‌های پژوهش50
3-6-1 مدل آماری تحقیق50
3-6-2 متغیر وابسته51
3-6-3 متغیرمستقل51
3-6-3-1 متغیرتعدیل گر51
3-7- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها52
3-7-1 همبستگی53
3-7-1-1 ضریب تعیین و ضریب تعیین تعدیل شده53
3-7-1-2 ضریب همبستگی54
3-7-2 رگرسیون55
3-7-2-1 رگرسیون خطی ساده55
3-7-2-2 رگرسیون چند متغیره55
3-7-3 آزمون هم خطی56
3-8- معرفی نرم افزار Eviews57
3-9- انواع داده‌ها58
3-10-مدل داده‌های ترکیبی سری زمانی- مقطعی (پنل)59
3-11- انواع مدل های بکار رفته در داده‌های ترکیبی59
3-12- تحلیل رگرسیون60
3-13- فروض کلاسیک61
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌های آماری
4-1-مقدمه‏64
4-2-شاخص های توصیفی متغیرها64
4-3-روش آزمون فرضیه‌های تحقیق66
4- 4- نتایج تجزیه وتحلیل رگرسیون به روش پنلی68
4-4-1 آزمون معنادار بودن اثرات ثابت68
4-4-2 آزمون هاسمن69
4-4-3 آزمون ریشه واحد در داده‌های ترکیبی70
4-5- نتایج اماری فرضیات71
4-5-1 فرضیه اول71
4-5-2 فرضیه دوم73
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها
5-1- مقدمه76
5-2- ارزیابی و تشریح نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها76
5-2-1 نتیجه گیری آزمون فرضیه اول76
5-2-2 نتیجه گیری آزمون فرضیه دوم77
5-3- پیشنهادها78
5-3-1 پیشنهادهایی در راستای یافته های پژوهش78
5-3-1-1 پیشنهاد به سازمان حسابرسی و حسابداران رسمی78
5-3-2 پیشنهاد‌هایی مبنی بر نتایج پژوهش79
5-3-3 پیشنهادات برای پژوهش های آتی79
5-4- محدودیت های تحقیق80
منابع و مآخذ
منابع فارسی82
منابع لاتین84
ضمائم و پیوست ها85

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول شماره 1-1- معرفی متغیرهای مورد بررسی پژوهش11
جدول 2-1- رابطه بین خصوصیات کیفی اطلاعات مالی19
جدول 4-1- شاخص های توصیف کننده متغیرهای تحقیق در قالب شاخص های مرکزی، شاخص (statistics) پراکندگی و شاخص های شکل توزیع65
جدول 4-2- نتایج آزمون‌هایF لیمر68
جدول 4-3- نتایج آزمون‌های هاسمن69
جدول 4-4-نتایج آزمون‌های مانایی71
جدول 4-5- نتایج رگرسیون اثرات تصادفی مقطعی72
جدول 4-6- نتایج رگرسیون اثرات تصادفی مقطعی74
فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار1-1-مدل مفهومی ( منبع: محقق ساخته )6

چکیده
سود برای اثربخشی باید به موقع در دسترس قرارگیرد. به موقع بودن سود، موجب واقعی شدن بازده میگردد و در صورت ارائه در فواصل کوتاه مدت، موجب کاهش ریسک اطلاعاتی می‌گردد ..به موقع بودن یکی از مهمترین ویژگی‌های کیفی اطلاعات مالی محسوب می‌شود. اگر در یک معامله بالقوه یک طرف اطلاعات بیشتری نسبت به طرف دیگر داشته باشد، عدم تقارن اطلاعات وجود دارد. این امر منجر به عدم تقارن اطلاعاتی در بازار سهام می‌شود. در این پژوهش رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران، براساس داده‌های 78 شرکت طی دوره زمانی 1387تا1391 بررسی شده‌است. از نرم افزار Eviews روش رگرسیون پنلی برای تحلیل داده‌‎های پژوهش استفاده شده‌است. این پژوهش از لحاظ هدف، تحقیقی کاربردی، از نوع همبستگی می‌باشد. با توجه به نتایج بدست آمده از فرضیه اول، به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی دارای رابطه مثبت و معنادار می‌باشد. طبق نتایج حاصله از آزمون فرضیه دوم، متغیر تعدیل گر فرصت رشد بر روابط بین به موقع بودن با عدم تقارن اطلاعاتی تاثیرگذار است.

واژگان کلیدی: خصوصیات کیفی، به موقع بودن، سود حسابداری ، عدم تقارن اطلاعاتی.

فصل اول
کلیات پژوهش

1-1- مقدمه
پاسخگویی1 که خاستگاه آن احترام به حقوق انسان هاست، در سطوح مختلف ملی و بنگاه های تجاری مطرح است. مدیران در مقابل سرمایه گذاران، اعتباردهندگان و سایر اشخاص ذینفع، موظف اند از طریق ارائه اطلاعات به موقع، شفاف و قابل اعتماد، آنها را در جریان نحوه به کارگیری منابع اقتصادی و نتایج عملیات واحد تجاری قرار داده و امکان تصمیم گیری و قضاوت منطقی را برای آنها فراهم سازند. اتخاذ تصمیمات معقول اقتصادی و تخصیص بهینه منابع محدود و کمیاب به سوی فعالیت‌های برتر بدون وجود اطلاعات به موقع، معتبر و قابل اتکا، امکان پذیر نیست. به موقع بودن2 به این مفهوم است که اطلاعات باید در کوتاه ترین زمان و به سریع ترین شکل ممکن در دسترس استفاده کنندگان قرارگیرد. هر چه فاصله زمانی بین پایان سال مالی و تاریخ انتشار صورت‌های مالی3 واحدهای تجاری کوتاه تر باشد، منافع و سودمندی حاصل از صورت‌های مالی حسابرسی شده سالانه واحدهای تجاری افزایش می‌یابد. افزایش فاصله زمانی بین پایان سال مالی و تاریخ انتشار صورت‌های مالی، احتمال فاش شدن اطلاعات به نفع گروهی از استفاده کنندگان و به زیان سایرین را افزایش می‌دهد.
در فصل اول پس از بیان مسئله به اهمیت و ضرورت تحقیق می پردازیم و سپس اهداف تحقیق را بیان می‌کنیم. همچنین در این فصل فرضیه های تحقیق آورده شده‌است. و برخی اصطلاحات کلیدی در پایان این فصل تعریف می‌شود.

1-2- بیان مسأله
مقوله سود در مباحث حسابداری و مالی با توجه به بحث کیفی آن و همچنین بعنوان ابزاری برای تصمیم‌گیری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. اگر چه مفهوم تعهدی سود به عنوان یک ابزار بنیادی با انتقادهایی مواجه است اما از دیدگاه اطلاعاتی، این مفهوم بیانگر نتیجه فعالیت یک شرکت از دیدگاه حسابداری و مالی میباشد. بر اساس فرضیات «بازار کارا»4 و همچنین تحقیقات انجام شده مشاهده می‌شود که سود حسابداری بار و محتوای اطلاعاتی دارد. محاسبه سود حسابداری بعنوان معیاری برای ارزیابی عملکرد شرکت‌ها و یا اطلاعاتی که در محاسبه آن لحاظ می‌شود، توسط حسابداران حرفه‌ای و تحلیل‌گران و مفسران مالی همواره مورد تاکید قرار داشته است. ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری عبارت است از صفت و کیفیتی از اطلاعات حسابداری که مفید بودن و اثر‌بخشی آن را افزایش می‌دهد. در واقع ویژگی‌های کیفی خصوصیاتی هستند که اطلاعات را فراهم شده و گزارشات را برای استفاده‌کنندگان قابل استفاده می‌سازند. یکی از دو بعد اصلی ویژگی‌های کیفی مربوط بودن می‌باشد، به این مفهوم که اطلاعات برای این که قابل استفاده باشند باید به نیازهای تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان مربوط باشند و اطلاعات آن‌‌گاه دارای کیفیت مربوط بودن هستند که بتوانند از طریق کمک به استفاده‌کنندگان در ارزیابی رویدادهای گذشته، حال و آینده، یا از طریق تأیید یا اصلاح ارزیابی گذشته آنها، تصمیمات اقتصادی آنان را تحت تأثیر قرار دهند (بهرام‌فر و رسولی، 1387). سود برای اثربخشی باید به موقع در دسترس قرارگیرد. به موقع بودن سود، موجب واقعی شدن بازده می‌گردد و در صورت ارائه در فواصل کوتاه مدت، موجب کاهش ریسک اطلاعاتی5 می‌گردد (نصرالهی، 1389) ..به موقع بودن یکی از مهمترین ویژگی‌های کیفی اطلاعات مالی محسوب می شود. به موقع بودن به این مفهوم است که اطلاعات باید در کوتاه ترین زمان و به سریع ترین شکل ممکن در دسترس استفاده کنندگان قرارگیرد. هر چه فاصله زمانی بین پایان سال مالی و تاریخ انتشار صورت‌های مالی6 واحدهای تجاری کوتاه تر باشد، سودمندی حاصل از صورت‌های مالی حسابرسی شده سالانه واحدهای تجاری افزایش می‌یابد افزایش فاصله زمانی بین پایان سال مالی و تاریخ انتشار صورت‌های مالی، احتمال فاش شدن اطلاعات به نفع گروهی از استفاده کنندگان و به زیان سایرین را افزایش می‌دهد.

زمانی که عدم تقارن اطلاعاتی7 در رابطه با سهام یک شرکت افزایش یابد ارزش ذاتی آن با ارزشی که سرمایه‌گذاران در بازار سرمایه8 برای سهام مورد نظر قائل می‌شوند متفاوت خواهد بود. در نتیجه ارزش واقعی سهام شرکت‌ها با ارزش مورد انتظار سهامداران تفاوت خواهد داشت (دیاموند و ورچیا،1991: 65).
اگر در یک معامله بالقوه یک طرف اطلاعات بیشتری نسبت به طرف دیگر داشته باشد، عدم تقارن اطلاعات وجود دارد. این مشکل شامل اطلاعات حسابداری هم می باشد. مدیران شرکت‌های سهامی درباره ارزش شرکت نسبت به سهامداران بیرون از شرکت اطلاعات بیشتری دارند. این امر منجر به عدم تقارن اطلاعاتی در بازار سهام می‌شود (نوروش 1384، 93).
با توجه به مطالب گفته شده پژوهش حاضر درصدد بررسی رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و استفاده از فرصت رشد9 به عنوان متغیر تعدیل گر در بازار سرمایه ایران است. به عبارت دیگر هدف از این تحقیق، تعیین این موضوع است که آیا به موقع بودن سود و فرصت رشد اثر مهم و معناداری بر عدم تقارن اطلاعاتی دارد؟
1-3- چارچوب نظری و مدل مفهومی پژوهش
1-1-3 چارچوب نظری پژوهش
همان گونه که در شکل پایین نمایان می‌باشد به موقع بودن به عنوان متغیر مستقل و عدم تقارن اطلاعاتی به عنوان متغیر وابسته این پژوهش می‌باشند. همچنین فرصت رشد به عنوان متغیر تعدیل‌گر بین متغیر مستقل و وابسته قرار داده شده‌است. حفظ منافع عمومی، مستلزم گزارشگری مالی قابل اتکا و به موقع از عملیات و سلامت مالی شرکت‌های سهام عام است. ارایه مطلوب اطلاعات حسابداری و گزارشگری مالی به جامعه کمک خواهد نمود تا منابع اقتصادی خود را به کار آمد ترین شکل، تخصیص و به کار گیرد.
در دنیای رقابتی امروز ایجاد ارزش و خلق ثروت برای سهامداران یکی از اهداف اصلی هر فرد برای سرمایه گذاری در بنگاه سرمایه گذاری یا شرکت سرمایه‌پذیر است. سرمایه‌گذاران خواستار آنند که سرمایه خود را روز به روز افزایش داده و آنرا به حداکثر برسانند. به همین دلیل به دنبال فرصت‌های سرمایه گذاری هستند که بیشترین ثروت را برای آنان خلق کند. سرمایه‌گذاران برای نیل به اهداف خود نیاز به ابزارها و معیارهایی برای شناسایی و اندازگیری ارزش بالقوه موجود در هر یک از فرصت‌های سرمایه گذاری دارند. این معیارها باید به میزان کافی قابل اتکا باشند تا سرمایه‌گذاران بتوانند بر اساس آنها تصمیم‌گیری‌های خود را انجام داده و سرمایه خود را در فعالیت‌های تجاری صرف کنند. در اینجاست که دانش حسابداری و مدیریت مالی به کمک سرمایه‌گذاران می‌آید تا آنها را در تصمیمات خود یاری کنند.حال با توجه به آنچه شرح آن در بالا رفت در این تحقیق ما به دنبال درک این مطلب می‌باشیم که آیا بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معنی‌داری وجود دارد یا نه ؟
1-2-3 مدل مفهومی پژوهش

نمودار1-1- مدل مفهومی ( منبع: محقق ساخته )

1-4- اهمیت و ضرورت پژوهش
بازی با «ارقام مالی»10 می‌تواند تأثیر کاملاً منفی، در هنگام کشف شدن باقی گذارد. در حسابداری استفاده از مدیریت مدیریت سود11، می‌تواند تصورات سایرین نسبت به عملکرد شرکت‌اش را تغییر دهد. ارزیابی قدرت سودآوری شرکت ممکن است به اشتباه تعبیر شود و باعث تعیین نامناسب قیمت اوراق بدهی12 و سرمایه شود. هنگامی که اشتباهاتی کشف می‌شود. شرکت دیگر اطمینان بازار را به دست نخواهد آورد. پژوهش‌ها نشان داده است که نوسان کم و پایدار سود، حکایت از کیفیت آن دارد. به این ترتیب، سرمایه‌گذاران با اطمینان خاطر بیشتری در سهام شرکت‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کنند که روند سود آنها با ثبات‌تر است. حتی اگر قیمت بازار اوراق بهادار کاملاً منعکس کننده اطلاعات باشد باز هم این احتمال وجود دارد که افراد درون سازمان بیش از افراد برون سازمان در مورد وضعیت کیفی شرکت اطلاعات بیشتری در اختیار داشته باشد و بتواند به واسطه این مزیت اطلاعاتی در جهت کسب منافع بیشتر اقدام نماید.در این جاست که یکی از زیر شاخه های بحث عدم تقارن اطلاعاتی موسوم به «گزینش (انتخاب) متغیر» نمایان می شود.
گزینش مغایر به وضعیتی اطلاق می‌شود که در آن فروشندگان اطلاعات مربوطی در اختیار دارند که خریدارن از آن بی اطلاع می‌باشند و (بالعکس)، که این امر دقیقاً قبل از وقوع معامله به وجود می‌آید. زمانی که معامله گران در بازار از وجود افراد غیر مطلع آگاه شوند مسئله گزینش مغایر افزایش می یابد. در این حالت افزایش سطح عدم تقارن اطلاعاتی از طریق گسترش تقارن دامنه پیشنهادی قیمت خرید و فروش سهام نشان داده می‌شوند و بازار گردان ها از افزایش این تفاوت برای جبران و سبک گزینش مغایر بهره میگیرند. به عبارت دیگر حضور افراد نا آگاه در بازار سرمایه این امکان را فراهم می سازد تا سرمایه‌گذاران حرفه‌ای نرخ بازده بالاتری به دست آورند. بطور کلی اهمیت و ضرورت این پژوهش این است که به گونه تجربی به سرمایه‌گذاران و صاحبان سود نشان دهد که آیا اعمال مدیریت سود به ویژه به موقع بودن سود می‌تواند بر تصمیمات سرمایه‌گذاران اثرگذار باشد. با توجه به موارد ذکر شده می‌توان به اهمیت و ضرورت پژوهش حاضر پی‌برد و انجام اینگونه پژوهش‌ها را ضروری دانست.

1-5- اهداف پژوهش
1-5-1 اهداف کلی
رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران.

1-5-2 اهداف علمی
سنجش به موقع بودن در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
سنجش عدم تقارن اطلاعاتی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
سنجش تاثیر گذاری متغیر تعدیل گر فرصت رشد بین متغیر مستقل و متغیر وابسته در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.

1-5-3 اهداف کاربردی
1- نتایج این تحقیق می‌تواند مورد استفاده گزارشگران مالی و دست اندرکاران برای آگاهی بیشتر از اهمیت سود قرار گیرد تا نسبت به بازنگری در نحوه اطلاع رسانی و همچنین اصلاح شیوه‌های تصمیم‌گیری از طریق آموزش‌های مقتضی اقدام کنند.
2- ضرورت انجام این تحقیق پیشبرد شرایط اقتصادی و شناخت بهتر شرایط موجود و کمک به فرآیند تصمیم‌گیری می‌باشد.

1-6-فرضیات پژوهش
در این پژوهش به منظور تبیین و تشریح رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران ، فرضیه‌هایی به شرح زیر تدوین می‌گردد:
فرضیه اول : بین به موقع بودن با عدم تقارن اطلاعاتی در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.
فرضیه دوم : فرصت رشد بر رابطه بین به موقع بودن با عدم تقارن اطلاعاتی تاثیرگذار است.

1-7- تعریف واژه‌ها و اصطلاحات پژوهش
یکی از نخستین اقداماتی که درفرآیند حل یک مسأله تحقیقی لازم به نظر می رسد این است که اصطلاحات مهمی که در گذاره آن مسأله آمده به گونه مفهومی و عملیاتی تعریف شود (خاکی 1388، 67).
1-7-1 تعاریف مفهومی متغیرهای پژوهش
به موقع بودن
سود برای اثربخشی باید به موقع در دسترس قرار بگیرید. به موقع بودن سود موجب واقعی شدن بازده می‌گردد و در صورت ارایه در فواصل کوتاه مدت موجب کاهش ریسک اطلاعاتی می‌گردد (کردستانی مجدی 1386، 93).

عدم تقارن اطلاعاتی
اگر در یک معامله بالقوه یک طرف اطلاعات بیشتری نسبت به طرف دیگر داشته باشد، عدم تقارن اطلاعات وجود دارد. در این تحقیق، عدم تقارن اطلاعاتی از طریق تفاوت بین قیمت‌های پیشنهادی خرید و فروش در بازار سهام بدست می‌آید(نوروش 1384، 94).
قیمت پیشنهادی خرید
عبارت است ازبالاترین قیمتی که یک خریدارتمایل دارد برای یک سهام بپردازد (امیهود و مندلستون 1991، 2)13.
قیمت پیشنهادی فروش
پایین‌ترین قیمتی است که یک سرمایه گذار یا مالک حاضراست سهام خود را بفروشد (امیهود و مندلستون 1991، 2).
فرصت رشد
فرصت رشد به وسیله نسبت ارزش بازار بر ارزش دفتری سرمایه اندازه گیری می‌شود.

1-7-2 روش تحقیق
این پژوهش از لحاظ روش و ماهیت از نوع همبستگی است. انجام پژوهش در قالب استدلالات قیاسی – استقرائی است و از نظر هدف پژوهش فوق کاربردی است.

1-7-3 جامعه و نمونه آماری
جامعه عبارت است از: همه اعضای واقعی با فرضی که علاقمند هستیم یافته‌های پژوهش را به آنان تعمیم دهیم(دلاور 1386، 187). یکی از موارد مهم در تحقیق علمی، تعیین نمونه مورد نظر است. نمونه‌گیری به معنی برداشتن هر نسبتی از جامعه یا کل بعنوان معرف آن جامعه یا کل می‌باشد. نظر به اینکه جامعه آماری را شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران قرار دادیم، نمونه خود را از بین این شرکت‌ها در محدوده زمانی بین سالهای 1387 الی 1391 انتخاب کرده‌ایم. روش نمونه‌گیری استفاده شده در این تحقیق حذف سیستماتیک می‌باشد.
جهت انتخاب نمونه محدودیت های زیر بر روی شرکت‌های جامعه آماری اعمال می‌شود:
1. به لحاظ افزایش قابلیت مقایسه، دوره مالی آنها منتهی به اسفندماه باشد.
2. شرکت‌هایی که وقفه معاملاتی بیش از 6 ماه نداشته باشند.
3. شرکت‌هایی که داده‌های مورد نظر آنها در دسترس باشد.
4. شرکت‌هایی که طی سالهای 1387 تا 1391 تغییر سال مالی نداده باشند.
5. شرکت‌هایی که قبل از سال 1387 در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند.
نمونه مطالعاتی به روش حذف سیستماتیک با توجه به محدودیت های فوق، 78 شرکت می‌باشد.

1-7-4-تعاریف عملیاتی متغیرهای پژوهش
متغیرمستقل
به موقع بودن سود
در این تحقیق به موقع بودن با تاخیر گزارشگری از تاریخ پایان سال مالی تا تاریخ مجمع عمومی صاحبان سهام اندازه گیری می‌شود.
متغیروابسته
برای سنجش‌عدم تقارن‌اطلاعاتی بین سرمایه‌گذاران و مدیران، مدلی را که ونکاتش و چیانگ (1986) برای تعیین دامنه قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام طراحی کرده‌اند به کار برده‌ایم.
ABS
که در آن:
:(SPREAD)ABSit دامنه تفاوت قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام
:AP میانگین سالانه قیمت پیشنهادی فروش سهام
:BP میانگین سالانه قیمت پیشنهای خرید سهام

متغیرتعدیل‌گر
در این پژوهش از متغیر فرصت‌های رشد به عنوان متغیرهای تعدیل گر استفاده شده‌است که به وسیله نسبت ارزش بازار بر ارزش دفتری سرمایه اندازه گیری می‌شود.
BVij GROWOP = Pij /
که در آن :
:GROWOP فرصت رشد
: ارزش بازار سرمایه شرکت
: ارزش دفتری سرمایه شرکت

جدول شماره 1-1- معرفی متغیرهای مورد بررسی پژوهش
نحوه اندازه گیری علامت اختصاری نام متغیر متغیر تاخیر گزارشگری از تاریخ پایان سال مالی تا تاریخ مجمع عمومی صاحبان سهام Rep_lag به موقع بودن سود مستقل SPREAD it = *100 I A عدم تقارن اطلاعاتی وابسته GROWOP = Pij / BVij Gفرصت رشد تعدیل گر

فصل دوم
پیشینه تحقیق

2-1- مقدمه
هر تحقیق و پژوهش علمی‌ که صورت می‌گیرد، بر پایه‌ها، ارکان و نتایج مطالعات و تحقیقات پیشین استوار است، این فصل مشتمل بر اطلاعات مهم و مربوط به تحقیق است که خواننده را با مطالعات، تحقیقات و نوشته‌های دیگران در این زمینه آشنا می‌کند و ابعاد جدیدی برای گسترش مطالعات و تحقیقات بعدی فراهم می‌سازد و از آنجا که اساس یک تحقیق علمی به فراهم سازی هرگونه آگاهی در حوزه موضوع تحقیق استوار است لذا فصل مذکور نشانه‌ای از چگونگی مهارت و احاطه دانش محقق از موضوع مورد مطالعه است (خاکی 1388، 165). به موقع بودن یکی از مهمترین ویژگی‌های کیفی اطلاعات مالی محسوب می شود. به موقع بودن به این مفهوم است که اطلاعات باید در کوتاه ترین زمان و به سریع ترین شکل ممکن در دسترس استفاده کنندگان قرارگیرد. هر چه فاصله زمانی بین پایان سال مالی و تاریخ انتشار صورت‌های مالی واحدهای تجاری کوتاه‌تر باشد، سودمندی حاصل از صورت‌های مالی حسابرسی شده سالانه واحدهای تجاری افزایش می‌یابد. افزایش فاصله زمانی بین پایان سال مالی و تاریخ انتشار صورت‌های مالی، احتمال فاش شدن اطلاعات به نفع گروهی از استفاده کنندگان و به زیان سایرین را افزایش می‌دهد.

2-2- مفهوم سود
مقوله سود در مباحث حسابداری و مالی با توجه به بحث کیفی آن و همچنین بعنوان ابزاری برای تصمیمگیری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است همچنین با مروری بر تاریخچه و ادبیات کهن دانش حسابداری در می‌یابیم که کمتر مفهوم یا پدیده‌ای، همانند سود مورد بحث و منازعه فراگیر بین تئوریسین‌ها و متفکران حسابداری و طبقات مختلف حرفه حسابداری و مالی قرار گرفته است. اگر چه مفهوم تعهدی سود به عنوان یک ابزار بنیادی با انتقادهایی مواجه است اما از دیدگاه اطلاعاتی، این مفهوم بیانگر نتیجه فعالیت یک شرکت از دیدگاه حسابداری و مالی می‌باشد. بر اساس فرضیات «بازار کارا»14 و همچنین تحقیقات انجام شده مشاهده می‌شود که سود حسابداری بار و محتوای اطلاعاتی دارد. محاسبه سود حسابداری بعنوان معیاری برای ارزیابی عملکرد شرکت‌ها و یا اطلاعاتی که در محاسبه آن لحاظ می‌شود، توسط حسابداران حرفه‌ای و تحلیل‌گران و مفسران مالی همواره مورد تاکید قرار داشته است.
اهداف مشخص گزارشگری سود را به شرح زیر می‌توان برشمرد:
1. استفاده از سود به عنوان معیاری برای اندازه‌گیری کارایی مدیریت.
2. استفاده از مبالغ تاریخی سود (بنا به اصل بهای تمام شده) برای پیش‌بینی‌های آتی سود شرکت و توزیع سود سهام درآینده.
3. استفاده از سود بعنوان معیاری برای اندازه‌گیری دستاوردها و همچنین نشانه‌ای از تصمیمات آتی مدیریت.
4. استفاده از سود بعنوان مبنایی برای تشخیص مالیات.
5. استفاده از سود برای بررسی و ارزیابی قیمت محصولات واحدهایی که مشمول قیمت‌گذاری می باشند.
6. استفاده از سود جهت تخصیص منابع توسط اقتصاددانان .
پژوهشگران و محققین حسابداری اظهار داشته‌اند که «سود حسابداری» مبتنی بر میثاق‌ها و قواعدی است که بایست منطقی و با یکدیگر هماهنگ باشد. اگر چه این قواعد و میثاق‌ها احتمالاً انعکاسی از مفهوم «سود اقتصادی» نباشد. به هر صورت مفاهیمی نظیر «تحقق درآمد»، «تطابق» ،«حسابداری تعهدی» و «تخصیص بهای تمام شده» را تنها می‌توان بر اساس قواعد دقیق تعریف کرد زیرا این مفاهیم در دنیای واقعی همتایی ندارند و درک شواهد غیرعینی نیز کار دشواری است .
در بیانیه شماره یک هئیت استانداردهای حسابداری مالی (FASB.1)15 فرض شده‌است که سود حسابداری معیار خوبی برای ارزیابی عملکرد واحد انتفاعی است و می‌تواند برای پیش‌بینی گزارشات آتی مورد استفاده قرار گیرد. دیگر صاحبنظران بر این اعتقادند که سود حسابداری از لحاظ کلی، اطلاعاتی مربوط درباره مدلهای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران و اعتباردهندگان محسوب می‌شوند .
طبق رویکرد سنتی ارزشیابی دارایی‌ها و بدهی‌ها تنها در صورتی که منتج از معاملات، عملیات و سایر رویدادهای مالی باشد مبنای ثبت قرار می‌گیرد. در سطح معانی، سود بعنوان معیار کارایی شرکت محسوب می‌شود. همچنین با مباحث مطرح شده در رابطه با مفهوم سود در سطح ساختاری و معانی و رفتاری آشنا خواهیم شد. لازم به ذکر است که هنوز متفکران حسابداری به تعریف جامعی که مورد توافق همگان باشد نرسیده‌اند. در زیر مفاهیم متفاوت سود در سه سطح مورد بررسی قرار می‌دهیم:

2-2-1 مفهوم سود در سطح ساختار (قواعد و تعاریف)16
حسابداران سود حسابداری را معیاری برای تفسیر رویدادهای دنیای واقعی(سود اقتصادی) می‌دانند اما معمولاً اصول و قواعد حسابداری بر مفروضاتی بنا شده‌اند که ممکن است با پدیده‌های دنیای واقعی یا با آثار رفتاری مرتبط نباشد. پس سود گزارش شده توسط شرکت‌ها محصول نهایی استفاده از روش‌های متفاوت حسابداری می‌باشد که بیانگر نتیجه فعالیت‌های شرکت می‌باشد. برخی از پژوهشگران بر این عقیده‌اند که استفاده‌کنندگان از گزارش سود بایست توجه داشته باشند که تنها در صورتی سود حسابداری قابل درک و استفاده است که نحوه اندازه‌گیری و قواعد عملیاتی مربوط به آن نیز روشن باشد.

2-2-2 مفهوم سود در سطح معانی ( ارتباط با واقعیت های اقتصادی)17
طبق این سطح، سود یکی از مفاهیم اقتصادی است که حداکثر کردن آن تحت شرایط معین ساختار بازار، تقاضا برای محصول و اقلام بهای تمام شده ورودی مورد بحث قرار می‌گیرد. در این جا سود به عنوان معیار کارایی در نظر گرفته می‌شود. عملیات کارآمد واحد انتفاعی بر جریان جاری سود سهام و همچنین بر به کارگیری سرمایه برای تامین جریان آتی سود سهام اثر می‌گذارد. بنابراین تمام سهامداران به ویژه سهامداران عادی به کارایی مدیریت علاقه‌مند می‌باشند. هدف اندازه‌گیری کارایی واحد انتفاعی در بیانیه شماره یک هیئت استانداردهای حسابداری مالی به شرح زیر انعکاس یافته است: «گزارشگری مالی باید اطلاعاتی را درباره عملکرد مالی واحد انتفاعی طی دوره مالی ارائه کند». یکی از مفاهیم تفسیر شده از واژه کارایی معرف توان نسبی واحد انتفاعی در به دست آوردن حداکثر محصول از مصرف مقدار معینی از منابع و یا تحصیل مقدار معینی محصول از مصرف حداقل منابع و یا ترکیب بهینه منابع در قبال تقاضا و قیمت معین برای محصولات به نحوی است که موجب تحصیل حداکثر بازده برای مالکان شود، می‌باشد. ضمناً کارایی به هدف واحد انتفاعی نیز بستگی دارد.
2-2-3 مفهوم سود در سطح عمل (نحوه استفاده از آن توسط استفاده کنندگان)
مفاهیم سود در سطح عمل به فرآیندهای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران و اعتباردهندگان، واکنش قیمت اوراق بهادار در بازار سرمایه نسبت به سود گزارش شده، تصمیمات مدیریت درباره مخارج سرمایه‌ای و واکنش مدیریت و حسابداران نسبت به سود مربوط است. بدین ترتیب از سود به عنوان وسیله‌ای جهت پیش‌بینی استفاده می‌شود. در بیانیه شماره یک هیئت استانداردهای حسابداری مالی آمده‌است که سرمایه‌گذاران، اعتباردهندگان و سایر استفاده کنندگان علاقمندند که خالص جریان ورود وجه نقد به واحد انتفاعی را در دوره‌های آتی مورد ارزیابی قرار دهند، اما غالباً سود را برای ارزیابی توان سودآوری، پیش‌بینی سودهای آتی و یا ارزیابی ریسک سرمایه‌گذاری یا اعطای وام و اعتبار به واحد انتفاعی مورد استفاده قرار می‌دهند. بنابراین فرض بر این است که ارتباطی بین سود گزارش شده و گردش وجوه نقد، شامل توزیع وجه نقد در بین سهامداران، وجود دارد. تحقیقاتی در این زمینه انجام شده‌است که نشان می‌دهد سودهای گذشته محاسبه شده بر اساس ارزش‌های تاریخی، در مقایسه با سودهای گذشته محاسبه شده بر اساس ارزش‌های جاری، به منظور پیش‌بینی ارزش‌های آتی مناسب‌تر است. ضمناً سودهای محاسبه شده به دو روش بالا، نسبت به سودهای محاسبه شده بر مبنای ارقام تعدیل شده به واسطه تغییر سطح قیمت‌ها مرجح می‌باشد.
حال برآنیم اهمیت سود را با توجه به موارد فوق مورد بررسی قرار دهیم و برای این سوال که اهمیت سود تا چه اندازه است پاسخی جامع پیدا کنیم. پاسخ این سوال که به دیدگاه ما مربوطه بستگی دارد. اگر ما تمام منابع اطلاعاتی را که در تعیین قیمت سهام تاثیر گذار می‌باشند در نظر بگیریم سودها تنها قسمت کمی از این منابع را تشکیل می‌دهند. با وجود این، سودها نیز حداقل به‌اندازه‌ی سایر منابع اطلاعاتی نقش دارند، به ویژه اگر واکنش قیمت سهام را نسبت به نوعی اعلام سود که بطور متوالی صورت می‌گیرد، در نظر بگیریم. علاوه بر این، سایر داده‌ها ممکن است که منابع اطلاعاتی درباره سود باشند. حال اگر سودها به عنوان اطلاعات مهم در نظر گرفته شوند، طبیعی است که سرمایه‌گذاران سعی کنند تا اطلاعات دیگر را که در پیش‌بینی سود مؤثرند، به دست آورند.
باید یادآوری شود که شواهد تجربی نشان نداده‌اند که قیمت‌هامستقیماً به سودها واکنش نشان می‌دهند. برای مثال سایر داده‌ها اغلب با اعلام سود همراه می‌باشند. تغییرات سود ممکن است همبستگی بالایی را با تغییرات قیمت نشان دهند چون آنها با سایر داده‌ها که قیمت‌هانسبت به آنها واکنش نشان می‌دهند، همبستگی دارند. لذا باید گفت که اهمیت سود هنوز به خوبی روشن نیست.

2-2-4 چارچوب مفهومی‌گزارشگری
طبق چارچوب ‌مفهومی، هدف حسابداری، گزارشگری مالی به گونه‌ایست که اطلاعات ارائه شده منجر به اتخاذ تصمیمات مفید از سوی استفاده‌کنندگان شود. بایستی اطلاعات ارائه‌شده دارای ویژگی‌هایی باشند که از آن‌ها تحت ویژگی‌های کیفی یاد شده‌است؛ ویژگی‌های کیفی18برای اولین‌بار توسط هیأت استانداردهای حسابداری مالی (FASB) پس از آن‌که اهداف حسابداری را شرح و بسط داد در بیانیه مفاهیم حسابداری مالی شماره2 (2 SFAC)19 ارائه شد، بیانیه مفاهیم حسابداری مالی شماره 2 پلی است میان SFAC شماره1 مربوط به اهداف گزارشگری مالی از یک طرف و در طرف دیگر سایر بیانیه‌های مفاهیم حسابداری مالی چارچوب مفهومی. دو ویژگی ‌کیفی اولیه که به مدد آن‌ها می‌توان اطلاعات بهتر و با کیفیت‌تر را جهت تصمیم‌گیری تشخیص داد عبارتند از مربوط بودن و قابل اتکا بودن و سود به عنوان یکی از اطلاعات مهم گزارشگری مالی نیز از این قاعده مستثنی نیست.
سودی با کیفیت‌تر است که قابل اتکا بودن و مربوط بودن بالایی داشته باشد و هر چه این ویژگی‌های اطلاعات افزایش یابد جهت تصمیم‌گیری فایده‌مند‌تر خواهند بود. با توجه به محدودیت‌های مربوط به هزینه اطلاعات و اهمیت آن‌ها، می‌توان گفت که هر چه مربوط بودن و قابل اتکا بودن اطلاعات افزایش یابد اطلاعات برای استفاده‌کنندگان مفید‌تر خواهد بود(پرتوی و پوریا‌‌نسب، 1380).
در اتخاذ تصمیم‌ یکی از مهم‌ترین نکات مورد‌ توجه نتیجه تصمیم ‌است که به دلیل ارتباط نتیجه تصمیم ‌به آینده تعیین نتیجه و پیامد تصمیم ‌از طریق پیش‌بینی صورت می‌گیرد. بنابراین اطلاعات حسابداری برای این که بتواند در راستای تسهیل تصمیم‌گیری به سرمایه‌گذاران کمک کند، باید دارای توان پیش‌بینی باشد. ارزش پیش‌بینی از این جهت که می‌تواند با ارتقاء (افزایش) توانایی تصمیم‌گیرندگان باعث ایجاد تفاوت در تصمیمات شود به بعد مربوط بودن اطلاعات وابسته است، زیرا این قابلیت می‌تواند از طریق ایجاد نظارات در مورد جریان‌ وجه‌نقد و سودهای آتی بر تصمیمات تأثیرگذار باشد.
ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری عبارت است از صفت و کیفیتی از اطلاعات حسابداری که مفید بودن و اثر‌بخشی آن را افزایش می‌دهد. در واقع ویژگی‌های کیفی خصوصیاتی هستند که اطلاعات را فراهم شده و گزارشات را برای استفاده‌کنندگان قابل استفاده می‌سازند. یکی از دو بعد اصلی ویژگی‌های کیفی مربوط بودن می‌باشد، به این مفهوم که اطلاعات برای این که قابل استفاده باشند باید به نیازهای تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان مربوط باشند و اطلاعات آن‌‌گاه دارای کیفیت مربوط بودن هستند که بتوانند از طریق کمک به استفاده‌کنندگان در ارزیابی رویدادهای گذشته، حال و آینده، یا از طریق تأیید یا اصلاح ارزیابی گذشته آنها، تصمیمات اقتصادی آنان را تحت تأثیر قرار دهند(بهرام‌فر و رسولی، 1387).

2-3- خصوصیات‌کیفی‌اطلاعات‌‌20‌ مالی
خصوصیات‌ کیفی ‌به‌ خصوصیاتی‌اطلاق‌ می‌شود که ‌موجب‌ می‌گردد اطلاعات ‌ارائه ‌شده‌ در صورت‌های ‌مالی ‌برای ‌استفاده‌کنندگان‌ در راستای‌ ارزیابی ‌وضعیت ‌مالی‌، عملکرد مالی ‌و انعطاف‌پذیری ‌مالی ‌واحد تجاری ‌مفید واقع‌ شود. برخی‌ خصوصیات ‌کیفی ‌به ‌محتوای ‌اطلاعات ‌مندرج‌ در صورتهای ‌مالی ‌و برخی‌دیگر به‌ چگونگی‌ ارائـه ‌این ‌اطلاعات‌ مربوط ‌می‌شود.
خصوصیات‌ کیفی ‌اصلی‌مرتبط ‌با محتوای ‌اطلاعات‌، «مربوط‌بودن»21‌ و «قابل‌اتکابودن»22‌ است‌. هرگاه‌اطلاعات ‌مالی‌ مربوط ‌و قابل ‌اتکا نباشد، مفید نخواهد بود. اطلاعاتی‌ مربوط‌ تلقی ‌می‌شود که‌ بر تصمیمات ‌اقتصادی ‌استفاده‌کنندگان‌ در ارزیابی ‌رویدادهای‌گذشته‌، حال‌ یا آینده ‌یا تائید یا تصحیح‌ ارزیابی‌های ‌گذشته ‌آنها مؤثر واقع ‌شود.

جدول 2-1- رابطه بین خصوصیات کیفی اطلاعات مالی

اطلاعاتی که حائز اهمیت نیست نمی‌تواند مفید باشد کیفیت آستانه ای

نوعی موازنه لازم است خصوصیات کیفی اصلی مرتبط با محتوای اطلاعات

اطلاعاتی که عاری از اشتباه و تمایلات جانبدارانه باشد اطلاعاتی که بر تصمیمگیریها تاثیر گذارد

2-3-1 کیفیت‌«اهمیت»23‌
اهمیت ‌یک‌کیفیت ‌آستانه‌ای‌است‌. اهمیت ‌به ‌جای ‌اینکه‌ یک ‌خصوصیت ‌کیفی ‌اصلی‌لازم ‌برای ‌اطلاعات‌باشد یک ‌نقطه ‌انقطاع ‌است ‌و باید قبل ‌از سایر خصوصیات ‌کیفی ‌اطلاعات ‌مورد توجه ‌قرار گیرد. اگر اطلاعات ‌با اهمیت ‌نباشد نیازی‌ به ‌بررسی‌بیشتر آن ‌نیست‌.
اطلاعاتی ‌با اهمیت‌ است‌ که ‌بتواند بر تصمیمات ‌اقتصادی ‌استفاده‌کنندگان‌ که بر مبنای‌ صورت‌های ‌مالی‌ اتخاذ می‌شود، تأثیر گذارد. اگر اطلاعات‌، نادرست ارائـه ‌شود یا حذف ‌گردد، اهمیت ‌ارائـه ‌نادرست ‌یا حذف ‌اطلاعات‌، به ‌میزان‌ و ماهیت ‌قلم ‌مورد بحث‌ براساس ‌قضاوتی ‌که ‌در شرایط ‌مربوط ‌اعمال‌ می‌شود، بستگی‌دارد. جنبه‌هایی ‌از ماهیت ‌که ‌بر قضاوت ‌در مورد اهمیت ‌یک ‌قلم‌ تأثیر می‌گذارد شامل ‌معاملات‌ و سایر رویدادهای‌ بوجود آورنده آن ‌و نیز سرفصل‌های ‌خاص‌صورت‌های‌ مالی ‌و افشائیاتی‌است که‌ تحت ‌تأثیر قرار گرفته‌است‌. مواردی ‌که‌ باید مدنظر قرار گیرد شامل‌سایر عناصر صورت‌های‌ مالی در کلیت ‌آن‌ و دیگر اطلاعات ‌در دسترس ‌استفاده‌کنندگان‌است‌که ‌بتواند بر ارزیابی‌آنها از صورت‌های‌ مالی ‌تأثیر گذارد. این‌ امر به‌طور مثال ‌متضمن ‌ملاحظه‌ تأثیر آن‌ قلم ‌بر ارزیابی‌ روندهاست‌. در مورد دو یا چند قلم ‌مشابه‌، اهمیت‌ مجموع‌ و نیز تک‌تک ‌آنها باید مدنظر قرار گیرد.

2-3-2 مربوط‌بودن‌24

دسته بندی : پایان نامه ارشد

دیدگاهتان را بنویسید