به نام خدا
معاونت پژوهش وفن آوری واحد دامغان
منشور اخلاق پژوهش
با یاری از خداوند سبحان واعتقاد به این که عالم محضرخداست وهمواره ناظر براعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهمیت جایگاه دانشگاه دراعتلای فرهنگ وتمدن بشری ، مادانشجویان واعضاء هیأت علمی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی متعهد می گردیم اصول زیر را درانجام فعالیت های پژوهشی مد نظر قرارداده وازآن تخطی نکنیم :
اصل حقیقت جویی : تلاش درراستای پی جویی حقیقت و و فاداری به آن ودوری ازهرگونه پنهان سازی حقیقت
اصل رعایت حقوق : التزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهیدگان (انسان ، حیوان ونبات ) وسایرصاحبان حق .
اصل مالکیت مادی ومعنوی : تعهد به رعایت مصالح ملی ودرنظر داشتن پیشبرد وتوسعه کشور درکلیه مراحل پژوهش
اصل منافع ملی : تعهد به رعایت مصالح ملی و درنظر داشتن پیشبرد وتوسعه کشور درکلیه مراحل پژوهش
اصل رعایت انصاف وامانت : تعهد به اجتناب ازهرگونه جانبداری غیرعلمی وحفاظت ازاموال ، تجهیزات ومنابع دراختیار
اصل راز داری : تعهد به صیانت ازاسرار واطلاعات محرمانه افراد ، سازمان ها وکشوروکلیه افراد ونهادهای مرتبط با تحقیق .
اصل احترام : تعهد به رعایت حریم ها وحرمت ها درانجام تحقیقات ورعایت جانب نقد وخودداری ازهرگونه حرمت شکنی .
اصل ترویج : تعهد به رواج دانش واشاعه نتایج تحقیقات وانتقال آن به همکاران علمی و دانشجویان به غیر ازمواردی که منع قانونی دارد .
اصل برائت : التزام به برائت جویی از هرگونه رفتار غیر حرفه ای واعلام موضع نسبت به کسانی که حوزه علم وپژوهش ر ابه شائبه های غیرعلمی می آلایند .
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد دامغان
دانشکده حسابداری و مدیریت
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته حسابداری
عنوان
بررسـی ارتباط بین محافظـه کـاری در حسابــداری و ریسـک ورشکستگی شرکت ها طبق مدل آلتمن (بورس اوراق بهادار ایران)
استاد راهنما
دکتر علیرضا شهریاری
نگارنده
حسین اسدی
دی ماه 1393
فرم تصویب نامه
یرفع الله الذی آمنوا منکم و الذین اوتوالعلم درجات
قرآن کریم
كارشناسي ارشد آقاي حسین اسدی
با عنوان
بررسی ارتباط بین محافظه کاری در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت ها طبق مدل آلتمن
در جلسه مورخ 18/10/1393 تحت نظارت شوراي پايان نامه متشكل از استادان زير با درجه ……………… و نمره ……………………….. مورد تأييد قرار گرفت .
1- استاد راهنما : دکتر علیرضا شهریاری ………………………………………………………………………… امضاء
2- داور داخل گروه : دکتر محمود بانـی ………………………………………………………………………. امضاء
3- داور خارج از گروه : دکتر محبوبه درخشنده ………………………………………………………………. امضاء
دكتر شهرام رضوان بیدختی
معاون پژوهشي دانشگاه آزاد اسلامي
واحد دامغان
سپاسگزاری
سپاس، پاک تر از شبنم فرو نشسته بر رخسار گلبرگ های بهاری و ستایش برخاسته از دل و جان، به پیشگاه شکوهمند و سترگ خداوندگاری که ستودنش زیور زبان است و سپاسگزاریش آرامش جان.
بی شک توفیق تحصیل اندک خویش را مدیـون تشویق پـدر و مـادر عزیزم می دانم. همچنین از سرکار خانم مهندس هانیه مصطفی زاده و خانواده محترم ایشان که در تمام مراحل تدوین این پایان نامه با تلاش و کوشش های بی دریغشان همراه من بودند کمال سپاسگزاری را دارم و تقدیری شایسته و تشکری بایسته از همه بزرگوارانی که در محضر ایشان زانوی تعلم زده و به شاگردیشان مفتخر شده ام.
بر خود لازم می دانم که از زحمات آقای دکتر علیرضا شهریاری که همواره با راهنمایی ها و دانش خویش اینجانب را در گردآوری مطالب راهنمایی فرمودند و همچنین از جناب آقای دکتر محمود بانی که با کوله باری از دانش و تجربه، با مشورت های خود اینجانب را در انتخاب موضوع و تدوین این پژوهش یاری نمودند تقدیر و تشکر نمایم و از خداوند یگانه سلامتی و بهروزی آنها را خواستارم.
و نیز از سرکار خانم دکتر محبوبه درخشنده که معلومات، اطلاعات، دانش و تجربه ایشان بر هیچ یک از اهل فن پوشیده نیست، که با قبول داوری این پایان نامه موجب اعتبار آن گردیده اند کمال تشکر و سپاسگزاری را دارم.
شایسته است از زحمات و راهنمایی های سایر اعضای محترم هیئت علمی گروه حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان (آقای دکتر مصطفی واعظی منفرد، خانم دکتر الهه صرفی و خانم دکتر المیرا امسیا) در طول دوران تحصیل، تشکر و قدردانی نمایم.

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 1
فصل اول: کلیـــات پژوهش
مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………. 2
بیان مسئله …………………………………………………………………………………………………………………………… 2
اهمیت و ضرورت انجام پژوهش ……………………………………………………………………………………………. 3
اهداف پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………….. 4
هدف اصلی ……………………………………………………………………………………………………….. 4
اهداف فرعی ……………………………………………………………………………………………………… 4
فرضیه های پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………… 5
فرضیه اصلی ……………………………………………………………………………………………………… 5
فرضیه های فرعی ……………………………………………………………………………………………….. 5
تعاریف مفهومی متغیرها ………………………………………………………………………………………………………… 6
متغیر مستقل ………………………………………………………………………………………………………. 6
متغیر وابسته ………………………………………………………………………………………………………. 7
قلمرو پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………………… 7
قلمرو مکانی ……………………………………………………………………………………………………… 7
قلمرو زمانی ………………………………………………………………………………………………………. 7
نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………………. 8
فصل دوم: ادبیات و پیشینه پژوهش
مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………. 9
محافظه کاری در حسابداری …………………………………………………………………………………………………… 9
تاریخچه …………………………………………………………………………………………………………… 9
تعریف محافظه کاری و مفهوم آن ……………………………………………………………………….. 10
انواع محافظه کاری …………………………………………………………………………………………… 13
محافظه کاری مشروط ……………………………………………………………………… 13
محافظه کاری نامشروط …………………………………………………………………… 13
محافظه کاری و عنوان جانبداری …………………………………………………………………………… 14
محافظه کاری و راهبری شرکتی ……………………………………………………………………………. 14
ورشکستگی ………………………………………………………………………………………………………………………. 15
ورشکستگی از نظر حسابداران ……………………………………………………………………………… 15
ورشکستگی فعالیت ………………………………………………………………………… 15
ورشکستگی نقدینگی ………………………………………………………………………. 15
ورشکستگی از نظر حقوقی …………………………………………………………………………………….. 16
ورشکستگی اجباری ………………………………………………………………………. 16
ورشکستگی اختیاری ……………………………………………………………………… 16
دلایل ورشکستگی ………………………………………………………………………………………………… 16
دلایل برون سازمانی ………………………………………………………………………… 16
دلایل درون سازمانی ……………………………………………………………………….. 16
مراحل ورشکستگی ………………………………………………………………………………………………. 17
دوره نهفتگی ………………………………………………………………………………….. 17
کسری وجه نقد ……………………………………………………………………………… 17
فقدان قدرت پرداخت دیون مالی یا تجاری …………………………………………. 18
تمایلات یا گرایشات به طرف ورشکستگی …………………………………………………………….. 18
تحلیل روند …………………………………………………………………………………. 18
الگوهای پیش بینی ورشکستگی ……………………………………………………………………………. 19
مدل آلتمن ……………………………………………………………………………………… 20
مدل اسپرینگیت ………………………………………………………………………………. 20
مدل اهلسون …………………………………………………………………………………… 20
مدل فولمر ……………………………………………………………………………………… 20
مدل زمیسکی …………………………………………………………………………………. 20
تکنیک های پیش بینی ورشکستگی ……………………………………………………………………….. 21
تکنیک های آماری …………………………………………………………………………… 21
تکنیک های هوش مصنوعی ……………………………………………………………… 21
مدل های نظری ………………………………………………………………………………. 21
پیشینه پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………… 22
تحقیقات داخلی ……………………………………………………………………………………………….. 23
تحقیقات خارجی ………………………………………………………………….. ………………………… 24
نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………….. 25
فصل سوم: روش شناســـــی پژوهش
مقدمه ……………………………………………………………………………….. …………………………………………….. 26
روش پژوهش ………………………………………………………………………. ………………………………………….. 26
جامعه مطالعاتی و نمونه آماری …………………………………………………… ……………………………………….. 27
روش گردآوری داده ها ………………………………………………………………………………………………………. 38
روش تجزیه و تحلیل داده ها ………………………………………………………………………………………………… 39
ابزارهای پژوهش ………………………. ……………………………………………………………………………………… 40
صورت های مالی ……………………………………………. ……………………………………………… 40
نرم افزار Excel ………………………………………………………………………………………………. 40
مدل های آماری و تعریف عملیاتی متغیرها ……………………………………………………………………………….. 41
سرمایه در گردش …………………………………………………………………………………………….. 41
ورشکستگی ……………………………………………………………………………………………………. 41
شرکت های ورشکسته ……………………………………………………………………………………… 41
ریسک ورشکستگی …………………………………………………………………………………………. 42
نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………….. 42
فصل چهارم: تجـــزیه و تحلیـــل داده ها
مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 43
محاسبه ریسک ورشکستگی شرکت ها …………………………………………………………………………………….. 43
محاسبه محافظه کاری در حسابداری ………………………………………………………………………………………… 44
آماره های توصیفی ………………………………………………………………………………………………………………… 44
آزمون دوربین واتسون ………………………………………………………………………………………………………….. 45
آزمون فرضیه های پژوهش …………………………………………………………………………………………………….. 45
آزمون فرضیه فرعی اول …………………………………………………………………………………… 45
آزمون فرضیه فرعی دوم ……………………………………………………………………………………. 46
آزمون فرضیه فرعی سوم …………………………………………………………………………………… 46
آزمون فرضیه فرعی چهارم ………………………………………………………………………………… 46
آزمون فرضیه فرعی پنجم ………………………………………………………………………………….. 47
آزمون فرضیه فرعی ششم ………………………………………………………………………………….. 47
آزمون فرضیه فرعی هفتم ………………………………………………………………………………….. 47
آزمون فرضیه فرعی هشتم …………………………………………………………………………………. 48
آزمون فرضیه اصلی ………………………………………………………………………………………….. 48
نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………….. 48
فصل پنجم: نتـایـج و پیشنهـادات
مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………….. 49
نتایج آزمون فرضیه های فرعی پژوهش ………………………………………………………………………………….. 50
نتایج آزمون فرضیه اول …………………………………………………………………………………….. 50
نتایج آزمون فرضیه دوم …………………………………………………………………………………….. 50
نتایج آزمون فرضیه سوم ……………………………………………………………………………………. 50
نتایج آزمون فرضیه چهارم …………………………………………………………………………………. 51
نتایج آزمون فرضیه پنجم …………………………………………………………………………………… 51
نتایج آزمون فرضیه ششم …………………………………………………………………………………… 52
نتایج آزمون فرضیه هفتم …………………………………………………………………………………… 52
نتایج آزمون فرضیه هشتم ………………………………………………………………………………….. 52
نتایج فرضیه اصلی پژوهش …………………………………………………………………………………………………… 53
نتیجه گیری کلی پژوهش …………………………………………………………………………………………………….. 53
پیشنهادات ………………………………………………………………………………………………………………………… 54
محدودیت های پژوهش ……………………………………………………………………………………………………… 54
فهرست منابع ………………………………………………………………………………………………………………………………… 55
منابع داخلی ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 55
منابع خارجی ………………………………………………………………………………………………………………………………… 58
منابع اینترنتی …………………………………………………………………………………………………………………………………. 59
پیوست ها …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 60
جدول مربوط به شرکت های نمونه آماری پژوهش ……………………………………………………………………………… 60
خروجی آزمون فرضیه فرعی شماره 1 توسط نرم افزار …………………………………………………………………………. 71
خروجی آزمون فرضیه فرعی شماره 2 توسط نرم افزار …………………………………………………………………………. 72
خروجی آزمون فرضیه فرعی شماره 3 توسط نرم افزار …………………………………………………………………………. 72
خروجی آزمون فرضیه فرعی شماره 4 توسط نرم افزار …………………………………………………………………………. 73
خروجی آزمون فرضیه فرعی شماره 5 توسط نرم افزار …………………………………………………………………………. 73
خروجی آزمون فرضیه فرعی شماره 6 توسط نرم افزار …………………………………………………………………………. 74
خروجی آزمون فرضیه فرعی شماره 7 توسط نرم افزار …………………………………………………………………………. 74
خروجی آزمون فرضیه فرعی شماره 8 توسط نرم افزار …………………………………………………………………………. 75
خروجی آزمون فرضیه اصلی پژوهش توسط نرم افزار ………………………………………………………………………….. 75
چکیده انگلیسی …………………………………………………………………………………………………………………………….. 76
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
جدول 2-1 خلاصه ی برخی از پژوهش های انجام شده در ایران با موضوع محافظه کاری …………………….. 24
جدول 3-1 جدول مورگان ………………………………………………………………………………………………………………. 28
جدول 3-2 جامعه آماری پژوهش بعد از اعمال محدودیت ها ………………………………………………………………. 29
جدول 4-1 آماره های توصیفی پژوهش …………………………………………………………………………………………….. 44
جدول 4-2 نتایج آزمون فرضیه فرعی اول با مدل رگرسیون به روش حداقل مربعات معمولی (OLS) ………. 45
جدول 4-3 نتایج آزمون فرضیه فرعی دوم با مدل رگرسیون به روش حداقل مربعات معمولی (OLS) …….. 46
جدول 4-4 نتایج آزمون فرضیه فرعی سوم با مدل رگرسیون به روش حداقل مربعات معمولی (OLS) ……… 46
جدول 4-5 نتایج آزمون فرضیه فرعی چهارم با مدل رگرسیون به روش حداقل مربعات معمولی (OLS) …… 46
جدول 4-6 نتایج آزمون فرضیه فرعی پنجم با مدل رگرسیون به روش حداقل مربعات معمولی (OLS) …….. 47
جدول 4-7 نتایج آزمون فرضیه فرعی ششم با مدل رگرسیون به روش حداقل مربعات معمولی (OLS) ……. 47
جدول 4-8 نتایج آزمون فرضیه فرعی هفتم با مدل رگرسیون به روش حداقل مربعات معمولی (OLS) …….. 47
جدول 4-9 نتایج آزمون فرضیه فرعی هشتم با مدل رگرسیون به روش حداقل مربعات معمولی (OLS) ……. 48
جدول 4-10 نتایج آزمون فرضیه اصلی با مدل رگرسیون به روش حداقل مربعات معمولی (OLS) …………… 48
جدول 5-1 خلاصه نتایج پژوهش …………………………………………………………………………………………………….. 49
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 3-1 درصد توزیع شرکت ها در هر منطقه (سالم، تردید، ورشکسته) ……………………………………….. 39
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل 2-1 چارچوب مفهومی متغیرهای پژوهش ……………………………………………………………………………. 22
چکیده فارسی
پژوهــش حاضر به بررسی ارتباط بین محافظه کاری در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران طبق مدل آلتمن (2007) می پردازد. به منظور دستیابی به این هدف، نه فرضیـه تعریف شده است. جهت آزمون فرضیه ها، نمونـه ای از بین شرکت های پذیرفته شـده در بـورس اوارق بهادار تهـران طـی سال هــای 1382 تا 1392 تعــداد 331 سال – شرکت انتخاب گردید. در این پژوهش به منظور اندازه گیری شاخص محافظه کاری از مدل احمد و دولمان(2007) و آزمون های آماری حداقل مربعات معمولی (OLS) و رگرسیون خطی در نرم افزار تحلیلی Eviews مورد استفاده قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد بین محافظه کاری در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طبق مدل آلتمن (2007) رابطه ای معنادار وجود دارد. به عبارتی دیگر محافظه کاری در حسابداری بر اساس مدل احمد و دولمان (2007) بر ریسک ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طبق مدل آلتمن (2007) تأثیر گـــذار می باشــد.
واژگان کلیدی:
ریسک ورشکستگی، مدل احمد و دولمان، مدل آلتمن، محافظه کاری مشروط، محافظه کاری نامشروط.
فصل اول
کلیات پژوهش

مقدمه
امروزه مدیران با آگاهی کامل از وضعیت مالی شرکت و با برخورداری از سطح آگاهی بیشتر نسبت به استفاده کنندگان صورت های مالی، سعی می کنند تصویر واحد تجاری خود را مطلوب نشان دهند. درنتیجه این امکان وجود خواهد داشت که دارایی ها و سرمایه واحد تجاری خود را بیشتر از میزان واقعی گزارش کنند. بنابراین تصویر واحد تجاری بهتر از وضعیت واقعی به نظر خواهد رسید و انگیزه سرمایه گذاری افراد برون سازمانی در واحد تجاری را افزایش می دهد. در این چنین شرایطی اصول و رویه های حسابداری به عنوان پشتوانه مراجع تعیین کننده استاندارد حسابداری، با هدف تعدیل خوش بینی مدیران، حمایت از حقوق ذینفعان و ارائه منصفانه صورت های مالی، مفهوم محافظه کاری را که به عنوان یکی از میثاق های محدود کننده اصول حسابداری است، به کار می برند. از این رو حضور سرمایه گذاران عمده، از جمله سازمان های بزرگ دولتی و مؤسسات مالی در بازار سرمایه این سؤال را در ذهن ایجاد می کند که آیا محافظه کاری می تواند در جهت ارائه اطلاعات مالی با کیفیت بالا که موجب کاراتر شدن بازار و تصمیم گیری بهتر استفاده کنندگان از صورت های مالی و موجب تخصیص بهتر سرمایـه به صنایــع و شرکت های با ارزش افزوده بالاتر شود. از سمت دیگر با حاکم شدن وضعیت رقابتی بر بازارهای مالی، بسیاری از شرکت ها ورشکسته و از دور رقابت خارج می شوند. این امر موجب نگرانی صاحبان سرمایه و سایر ذینفعـــان می شود و آنان برای اینکه از سوخت شدن اصل و فرع سرمایه خود جلوگیری کنند به دنبال روش هایی هستند تا بحران های مالی را پیش بینی کنند. یکی از راه هایی که با استفاده از آن می توان اقدام به بهره گیری مناسب از فرصت های سرمایه گذاری و همچنین جلوگیری از به هدر رفتن منابع کرد، پیش بینی ورشکستگی است. به این ترتیب که ابتدا با ارائه هشدارهای لازم می توان شرکت را نسبت به وقوع ورشکستگی هوشیار کرد تا آن ها با توجه به این هشدارها دست به اقدامات منطقی بزنند و دوم اینکه سرمایه گذاران فرصت های مطلوب سرمایه گذاری را از فرصت های نا مطلوب تشخیص دهند و منابع خود را در فرصت ها و مکان های مناسب سرمایه گذاری کنند. در این پژوهش، ارتباط بین محافظه کاری در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار می گیرد.
بیان مسئله
مسئله ورشکستگی و موفق نبودن شرکت ها همواره مشکلی در خور تأمل بوده است. به دلیل اهمیت این موضوع، اندیشمندان حسابداری و مالی در سراسر دنیا در جستجوی روش هایی برای پیش بینی ورشکستگی شرکت ها هستند. وضع نامطلوب مالی شرکت باعث زیان برای اقشار مختلف جامعه و به ویژه سرمایه گذاران می گردد. لذا امروزه پیش بینی ورشکستگی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار شده است. سرمایه گذاران با پیش بینی ورشکستگی نه تنها از خطر از بین رفتن سرمایه خود جلوگیری می کنند بلکه از آن به عنوان ابزاری برای کاهش خطـر سبد سرمایه گذاری خود استفاده خواهند کرد. مدیران شرکت ها نیز در صورت اطلاع به موقع از خطر ورشکستگـــی می توانند اقداماتی منطقی برای جلوگیری از ورشکستگی اتخاذ نمایند. با توجه به اینکه ورشکستگی هزینه های اقتصادی و اجتماعی سنگینی را بر جامعه تحمیل می کند، از دیدگاه کلان نیز مورد توجه و اهمیت قرار می گیرد. چرا که منابع اتلاف شده در یک واحد اقتصادی بحران زده می تواند به دیگر فرصت های سود آور اختصاص یابد. طی 4 دهه اخیر پیش بینی ورشکستگی یکی از مباحث عمده پژوهشی در ادبیات مالی تبدیل گردیده است. تعدادی از پژوهشگران تلاش کرده اند بر اساس اطلاعات موجود و تکنیک های آماری، بهترین مدل های پیش بینی ورشکستگی را با توجه به محیط های اقتصادی و مالی مختلف کشف نمایند (قدیری مقدم و همکاران، 1388). علم حسابداری، تهیه اطلاعات مفید برای تصمیم گیری اقتصادی را هدف اصلی خود قرار داده است. توانایی پیش بینی ورشکستگی مالی و تجاری، هم از دیدگاه سرمایه گذار خصوصی و هم از دیدگاه اجتماعی، از آنجا که نشانه آشکاری از تخصیص نا درست منابع است حائز اهمیت می باشد. هشدار اولیه از احتمال ورشکستگی، مدیریت و سرمایه گذاران را قادر می سازد تا دست به اقدام پیشگیرانه بزنند و فرصت های مطلوب سرمایه گذاری را از فرصت های نا مطلوب تشخیص دهند (رهنمای رود پشتی و همکاران، 1388). مطابق با تعریف آلتمن (1968)، ورشکستگی زمانی اتفاق خواهد افتاد که شرکت قادر به پرداخت بدهی های خود نیست بنابراین از ادامه فعالیت های تجاری باز خواهد ماند.
اهمیت و ضرورت انجام پژوهش
سرمایه گذاران به عنوان اصلی ترین تأمین کنندگان منابع مالی شرکت ها، خواهان اطلاعات کامل و صحیح در خصوص شرکت ها هستند. اطلاعات حسابداری در صورت های مالی منعکس می گردد، سرمایه گذاران همیشه به طور ثابت و یکنواخت از اطلاعات حسابداری استفاده می کنند بدون آنکه این اطلاعات را از نظر تغییرات انجام شده در روش های حسابداری تعدیل نمایند و یا به نحوه ی محاسبه آن توجهی داشته باشند (هندریکسون، 1982، ص15). حضور سرمایه گذاران عمده، از جمله سازمان های بزرگ دولتی و مؤسسات مالی در بازار سرمایه این سؤال را در ذهن ایجاد می کند که آیا محافظه کاری می تواند در جهت ارائه ی اطلاعات مالی با کیفیت بالا که موجب کاراتر شدن بازار و تصمیم گیری بهتر استفاده کنندگان از صورت های مالی و موجب تخصیص بهتر سرمایه به صنایع و شرکت های با ارزش افزوده بالاتر شود (حساس یگانه، 1389). در طرف دیگر، با حاکم شدن وضعیت رقابتی بر بازارهای مالی، بسیاری از شرکت ها ورشکسته می شوند. این امر موجب نگرانی صاحبان سرمایه و سایر ذینفعان می گردد و آنان جهت اینکه از سوخت شدن سرمایه خود جلوگیری نمایند به دنبال روش هایی هستند تا بحران های مالی را پیش بینی کنند. یکی از راه هایی که با استفاده از آن می توان اقدام به جلوگیری از به هدر رفتن منابع کرد، پیش بینی ورشکستگی است. بنابراین نخست با ارائه ی هشدارهای لازم می توان شرکت را نسبت به وقوع ورشکستگی آگاه کرد تا آن ها با توجه به این هشدارها اقداماتی منطقی انجام دهند. دوم اینکه سرمایه گذاران فرصت های مطلوب سرمایه گذاری را از فرصت های نا مطلوب تشخیص دهند و منابع خود را در فرصت ها و مکان مناسب سرمایه گذاری نمایند (اعتمادی، 1387).
اهداف پژوهش
هدف اصلی
هدف اصلی پژوهش، عبارت است از میزان تأثیرگذاری محافظـه کاری در حسابـداری بر ریسک ورشکستگـی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طبق مدل آلتمن.
اهداف فرعی
اهداف فرعی که جهت دستیابی به هدف اصلی این پژوهش به کار گرفته می شود به شرح زیر است:
بررسی ارتباط بین محافظه کاری مشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طبق مدل آلتمن.
بررسی ارتباط بین محافظه کاری نامشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طبق مدل آلتمن.
بررسی ارتباط بین محافظه کاری مشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه سالم طبق مدل آلتمن.
بررسی ارتباط بین محافظه کاری مشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه ورشکسته طبق مدل آلتمن.
بررسی ارتباط بین محافظه کاری مشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه تردید طبق مدل آلتمن.
بررسی ارتباط بین محافظه کاری نامشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه سالم طبق مدل آلتمن.
بررسی ارتباط بین محافظه کاری نامشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه ورشکسته طبق مدل آلتمن.
بررسی ارتباط بین محافظه کاری نامشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه تردید طبق مدل آلتمن.
فرضیه های پژوهش
فرضیه اصلی
بین محافظه کاری در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طبق مدل آلتمن ارتباط وجود دارد.
فرضیه های فرعی
بین محافظه کاری مشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طبق مدل آلتمن رابطه وجود دارد.
بین محافظه کاری نامشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طبق مدل آلتمن رابطه وجود دارد.
بین محافظه کاری مشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه سالم طبق مدل آلتمن ارتباط وجود دارد.
بین محافظه کاری نامشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه سالم طبق مدل آلتمن ارتباط وجود دارد.
بین محافظه کاری مشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه ورشکسته طبق مدل آلتمن ارتباط وجود دارد.
بین محافظه کاری نامشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه ورشکسته طبق مدل آلتمن ارتباط وجود دارد.
بین محافظه کاری مشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه تردید طبق مدل آلتمن ارتباط وجود دارد.
بین محافظه کاری نامشروط در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های در منطقه تردید طبق مدل آلتمن ارتباط وجود دارد.
تعاریف مفهومی متغیرها
متغیرها بر اساس نقشی که در پژوهش بر عهده خواهند داشت به دو دسته تقسیم می شوند:
متغیر مستقل
متغیر وابسته
متغیر مستقل
شاخص محافظه كاري در حسابداری، متغیر مستقل این پژوهش است که خود به دو نوع مشروط و نامشـــروط دسته بندی می شود. به منظور اندازه گيري شاخص محافظه كاري از مدل احمد و دولمان (2007)، با الهام از مدل بیور و رایان استفاده می شود.
مشروط کاری محافظه شاخص=((خالص سود-عملیاتی نقدی جریان))/(ها دارایی جمع)×(-١)
نامشروط کاری محافظه شاخص=(سهام صاحبان حقوق دفتری ارزش)/(سهام صاحبان حقوق بازار ارزش)×(-١)
متغیر وابسته
متغیر وابسته عبارت است از ریسک ورشکستگی که با مدل آلتمن (2007) اندازه گیری می شود.
Z’=0.717 x1+0.847 x2+3.107 x3+0.420×4+0.998×5
که در آن:
Z’ : شاخص کل.
X1 : نسبت سرمایه در گردش به کل دارایی ها.
X2 : نسبت سود انباشته به کل دارایی ها.
X3 : نسبت سود قبل از بهره و مالیات به کل دارایی ها.
X4: نسبت ارزش دفتری سهام شرکت به ارزش دفتری کل بدهی ها.
X5 : نسبت فروش به کل بدهی ها می باشد.
در این مدل هرچه Z´ پایین تر باشد درجه بحران مالی شرکت بیشتر است. به طوریکه شرکت های با امتیاز Z´ بالاتر از 9/2 وارد طبقة شرکت های سالم شده و با امتیاز Z´ کمتر از 23/1 به عنوان شرکت های ورشکسته طبقه بندی می شوند و Z´ بین 23/1 و 9/2 به عنوان منطقة تردید تلقی شده و ناحیة مزبور باید با احتیاط تفسیر گردد. آلتمن با این مدل به 94 درصد پیش بینی صحیح دست یافت.
قلمرو پژوهش
قلمرو مکانی
قلمرو مکانی پژوهش شامل شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد.
قلمرو زمانی
قلمرو زمانی پژوهش، از سال 1382 تا 1392 می باشد.
نتیجه گیری
سرمایه گذاران به عنوان اصلی ترین تأمین کنندگان منابع مالی شرکت ها، خواهان اطلاعات کامل و صحیح در خصوص شرکت ها هستند. با توجه به اینکه مدیران سعی می کنند صورت های مالی واحد تجاری خود را مطلوب نشان دهند بنابراین این امکان وجود خواهد داشت که دارایی ها و سرمایه واحد تجاری خود را بیشتر از میزان واقعی گزارش کرده و ورشکستگی خود را پنهان نگه دارند. به طور کلی، مقوله بسیار مهم ورشکستگی در توسعه اقتصادی، مشکلات و مسائل موجود در این زمینه در کشور ما، موجب گردیده تا پژوهش حاضر با پرداختن به گوشه ای از مسائل و چالش های ظریف مرتبط با این امر با هدف بررسی ارتباط بین محافظه کاری در حسابداری و ریسک ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طبق مدل آلتمن در بازه ی زمانی بین سال های 1382 تا 1392 انجام گردد. کلیه مطالب ارائه شده در این فصل ضمن نشان دادن کلیات پژوهش، مسیر کلی پژوهش را نیز مشخص ساخته است که در فصل های بعدی با توجه به نوع مباحث مطرح شده در این فصل، هدف پژوهش دنبال می گردد.
فصل دوم:
ادبیات و پیشینه پژوهش
مقدمه
در فصل قبل به کلیات پژوهش، مفهوم محافظه کاری در حسابداری و ارتباطی که ممکن است با ریسک ورشکستگی شرکت ها داشته باشد پرداخته شد. هدف از این فصل، بررسی پژوهش ها و مطالعاتــی است که در زمینـه ی محافظه کاری در حسابداری و ورشکستگی انجام گرفته است. این قسمت خواننده را با کارها و زمینه های قبلی و حیطه ی مورد مطالعه آشنا می سازد. این فصل از سه بخش کلی تشکیل شده است. در بخش اول به مطالعه ی مبانی نظری محافظه کاری در حسابداری و در بخش دوم به مبانی نظری ورشکستگی پرداخته خواهد شد. در بخش سوم به بررسی نتایج حاصل از پژوهش های انجام شده داخلی و خارجی می پردازیم.
محافظه کاری1 در حسابداری
تاریخچه
در حسابداری، محافظه کاری مفهومی است که سابقه ای طولانــی دارد. باسو (1997، ص8) معتقــد است که محافظه کاری طی قرن ها، تئوری و عمل حسابداری را تحت تأثیر قرار داده است. ثبت های تاریخی اوایل قرن پانزدهم میلادی درباره ی معاملات مشارکتی و تضامنی نشان می دهند که حسابداری در اروپای قرون وسطی، محافظه کارانه بوده است. مفهوم محافظه کاری زمانی ایجاد شد که ترازنامه مهمترین و اغلب تنها صورت مالی بود و اجزای سود یا سایر نتایج عملیات به ندرت در خارج از شرکت ها ارائه می شد. اولین کاربرد صورت های مالی برای بانکداران و دیگر اعتبار دهندگان بوده است. انگیزة آنها از کاربرد محافظه کاری، اطمینان از آن بوده که سرمایه گذاری آنها به گونه ای مناسب حفظ خواهد شد. از این رو، کم نمایی خالص دارایی ها مطلوب و حتی شرافتمندانه2 بود زیرا باعث ایجاد حاشیه ی ایمنی3 برای وام ها می شد (هیئت استانداردهای حسابداری مالی، 1980، ص36). استرلینگ (1970) محافظه کاری را مؤثرترین اصل ارزشیابی در حسابداری می داند. تحقیقات تجربی اخیر در مورد محافظه کاری نشان می دهد که نه تنها رویه های حسابداری محافظه کارانه است بلکه در کشورهای انگلیسی زبان طی 30 سال گذشته این رویه ها محافظه کارانه تر شده است. این نتایج شگفت انگیز با مخالفت صریح بسیاری از قانون گـذاران بازارهای سرمایه، تدویــن کنندگان استاندارد و دانشگاهیان روبرو شد اما بقای طولانـــی مدت محافظه کاری و دوام آوردن آشکار آن در برابر انتقاد، مقتدرانه نشان می دهد که منتقدان منافع با اهمیت آن را نا دیده انگاشته اند. اگر قانون گذاران و تدوین کنندگان استاندارد منتقد، بدون درک منافع محافظه کاری در حذف آن تلاش کنند، استانداردهایی ایجاد خواهد شد که به طور جدی برای گزارشگری مالی زیان بار است (واتز، 2003، ص ص209-208).
تعریف محافظه کاری و مفهوم آن
محافظه کاری یکی از ویژگی های برجسته ی گزارشگری مالی است که در سال های اخیر به خاطر رسوایی های مالی (در شرکت هایی مانند انرون4 و وردکام5)، توجه بیشتری را به خود جلب کرده است و برخی مطالعات اخیر مانند واتـز (2006) به طور ویـژه بر محافظه کاری تمرکز کرده اند. هـر چند بسیاری از حسابـداران بر وجـود محافظه کاری در تنظیم صورت های مالی توافق دارند، تعریفی جامع و مانع از آن ارائه نشده است. با وجود این، در متون حسابداری دو خصوصیت عمده ی محافظه کاری مورد بررسی قرار گرفته است. نخست، جانب داری رو به پایین6 ارزش دفتری سرمایه نسبت به ارزش بازار آن و دیگری گرایش به تسریع در شناسایی هزینه ها و تعویق شناخت درآمدها (پرایس، 2005، ص9).
واتز (2003، ص208) از بلیس7 (1924) در تعریف محافظه کاری چنین نقل کرده است که محافظه کاری به طور سنتی با ضرب المثل، هیچ سودی را پیش بینی8 نکنید اما همة زیان ها را پیش بینی کنید تعریف شده است. در ادبیات حسابداری این ضرب المثل به صورت گرایش حسابداری به الزام درجه ی بالاتری از تائید پذیری9 برای شناسایی اخبار خوب10، یعنی سود نسبت به شناسایی اخبار بد11 یعنی زیان (باسو، 1997، ص4) تفسیر شده است (واتز، 2003، ص208). در پاراگراف 95 بیانیه مفاهیم حسابداری شماره ی دو نیز برای تشریح محافظه کاری چنین آمده است که اگر دو برآورد از یک مبلغ دریافتی یا پرداختی آتی وجود داشته باشد و احتمال وقوع هر دو یکسان باشد، محافظه کاری استفاده از برآوردی را توصیه می کند که کمتر خوشبینانه است (هیئت استانداردهای حسابداری مالی، 1980).
واتز و زیمرمن (1986، ص ص 206-205) در تعریف محافظه کاری چنین نوشته اند که محافظه کاری یعنی این که حسابدار از بین ارزش های ممکن، برای دارایی ها کمترین ارزش و برای بدهی ها بیشترین ارزش را گزارش کند. درآمدها باید دیرتر شناسایی شوند نه زودتر و هزینه ها باید زودتر شناسایی شوند نه دیرتر.
از دیدگاه تهیه کنندگان صورت های مالی، محافظه کاری به عنوان کوششی برای انتخاب روشی از روش های پذیرفته شده ی حسابداری است که به یکی از نتایج زیر منتج می شود (شباهنگ، 1381، ص54).
شناخت کندتر درآمد فروش
شناخت سریع تر هزینه
ارزشیابی کمتر دارایی ها
ارزشیابی بیشتر بدهی ها
در کشور ما، کمیته ی فنی سازمان حسابرسی در مفاهیم نظری گزارشگری مالی، محافظه کاری را به عنوان یکی از مؤلفه های خصوصیت کیفی قابل اتکا بودن در نظر گرفته است اما واژه ی محافظه کاری را به کار نبرده است بلکه از واژه ی احتیاط12 به جای آن استفاده کرده است. در مفاهیم نظری گزارشگری مالی پیوست استانداردهای حسابداری ایران درباره ی احتیاط چنین آمده است که تهیه کنندگان صورت های مالی در عین حال باید با ابهاماتی که به گونه ای اجتناب ناپذیر بر بسیاری از رویدادها و شرایط سایه افکنده است برخورد کنند. نمونه ی این ابهامات عبارت است از قابلیت وصول مطالبات، عمر مفید احتمالی دارایی های ثابت مشهود و تعداد و میزان ادعاهای احتمالی مربوط به ضمانت کالای فروش رفته. چنین مواردی با رعایت احتیاط در تهیه صورت های مالی و همراه با افشای ماهیت و میزان آن ها شناسایی می شود. احتیاط عبارت است از کاربرد درجه ای از مراقبت که در اعمال قضاوت برای انجام برآورد در شرایط ابهام13 مورد نیاز است به گونه ای که درآمدها یا دارایی ها بیشتر از واقع و هزینه ها یا بدهی ها کمتر از واقع ارائه نشود. اعمال احتیاط نباید منجر به ایجاد اندوخته های پنهانی یا ذخایر غیر ضروری گردد یا دارایی ها و درآمدها را عمداً کمتر از واقع و بدهی ها و هزینه ها را عمداً بیشتر از واقع نشان دهد زیرا این امر موجب نقض بی طرفی14 است و بر قابلیت اتکای اطلاعات مالی اثر می گذارد (کمیته ی فنی سازمان حسابرسی، 1381، ص 498). این تعریف نشان می دهد که محافظه کاری محصول ابهام است و هرگاه حسابداران با ابهام روبرو شوند محافظه کاری را به کار می برند. هیئت استانداردهای حسابداری مالی15 در بیانیه مفاهیم حسابداری شماره دو درباره ی محافظه کاری و تعریف آن بحث کرده است. واکنشی محتاطانه به ابهام در تلاش برای اطمینان از این که ابهام و ریسک های ذاتی16 شرایط تجاری به گونه ای مناسب مد نظر قرار گرفته اند. این تعریف، ابهام و ریسک را عواملی مهم در تشریح محافظه کاری می داند. در این بیانیه آمده است که اگر ابهام وجود نداشته باشد، نیازی به محافظه کاری نیست و هر چه ابهام و ریسک بیشتری وجود داشته باشد، نیاز بیشتری به محافظه کاری وجود دارد (هیئت استانداردهای حسابداری مالی، 1980، ص ص 37-35). اثرات محافظه کاری را می توان به دو مورد نسبت داد، نخست استانداردهای گزارشگری مالی که گزارشگری محافظه کارانه را الزامی می سازند و دیگری، رویه های حسابداری انتخاب شده توسط مدیریت برای تهیه صورت های مالی. غالباً جنبه دوم به عنوان تصویر محافظه کاری در ادبیات مربوط ارائه شده است. برای مثال، گزارشگری مالی محافظه کارانه توسط یک شرکت می تواند دلالت بر وجود ابهام و ریسک بیشتر و در نتیجه محافظه کاری بیشتر داشته باشد که در استانداردهای مربوط الزامی شده است، یا دلالت بر این داشته باشد که شرکت رویه های حسابداری محافظه کارانه را برای گزارشگری مالی انتخاب کرده است. در عالم واقع، ممکن است هر دو این ها مهم باشد و اهمیت نسبی آن ها نیز با هم متفاوت باشد. از این رو شرکت هایی که هدف آن ها ارائه ی گزارش های مالی محافظه کارانه است، ممکن است در صورتی که سطح عدم اطمینان و ابهام پایین باشد، سطح با اهمیتی از محافظه کاری را نشان ندهند. بر عکس، در مورد شرکت های دارای سیاست های گزارشگری مالــی متهورانه17، ممکن است در صورتـی که سطح ابهام بالا باشـد، سطح بالایـی از محافظه کاری را نشان دهند (پرایس، 2005، ص 13).
هیئت استانداردهای حسابــداری مالی، در بیانیـه ی مفاهیم حسابداری شماره دو تا حـدودی از اهمیت محافظه کاری کاسته است، زیرا در سلسله مراتب ویژگی ها ذکری از آن به عمل نیامده است (شباهنگ، 1381، ص 54). در این بیانیه، ارائه ی ارزش های کمتر از واقع برای دارایی ها یا سود (یا ارائه ی ارزش های بیش از واقع)، تائید نشـده است. با این وجـود محققان تبیین هایی را درباره ی گزارشگری مالـی محافظه کارانه ارائه کـرده اند، همه ی این تبیین ها نشان می دهند که محافظه کاری برای استفاده کنندگان از گزارش های حسابداری مفید است. این تبیین ها عبارتند از:
تبیین قراردادی18
تبیین دعوی حقوقی19
تبیین مالیات بر درآمد20
تبیین قانونی21
انواع محافظه کاری
محافظه کاری مشروط22
محافظه کاری مشروط که به آن محافظه کاری پس رویدادی23 و محافظه کاری وابسته به اخبار نیز نامیده می شود. این نوع محافظه کاری به مفهوم شناسایی به موقع تر اخبار بـد نسبت به اخبار خوب در سـود است. برای مثال، قاعده ی اقل بهای تمام شده یا ارزش بازار، حذف سرقفلی در پی انجام آزمون کاهش ارزش و شناسایی نا متقارن زیان های احتمالی در مقابل سودهای احتمالی، از این نوع هستند. به طور کلی، اصول حسابداری شناسایی کاهش یا اخبار بد درباره ی موجودی کالا، سرقفلی و زیان های احتمالی را ایجاب می کنند اما شناسایی افزایش ناشی از اخبار خوب را منع می کنند (پای و همکاران، 2005). انگیزه ی اصلی برای محافظه کاری مشروط، خنثی کردن انگیزه های مدیران برای گزارشگری اطلاعات حسابداری جانبداری رو به بالا در موقعی که رویدادهای نا مناسب اتفاق افتاده است می باشد.
محافظه کاری نامشروط24
محافظه کاری نامشروط که به آن محافظه کاری پیش رویدادی25 و محافظه کاری مستقل از اخبار نیز گفته می شود. این نوع محافظه کاری از به کار گیری آن دسته از استانداردهای حسابداری ناشی می شود که سود را به گونه ای مستقل از اخبار اقتصادی جاری، می کاهند. برای مثال، شناسایی بدون درنگ مخارج تبلیغات و تحقیق و توسعه به عنوان هزینه، حتی در صورتی که جریان های نقدی آتی مورد انتظار آن ها مثبت باشد، از این نوع است. انگیزه ی اصلی برای محافظه کاری نامشروط، سختی ارزیابی دارایی ها و بدهی ها است.
بین محافظه کاری نامشروط و محافظه کاری مشـروط انگیـزه های مشابهی وجود دارد. به عنـوان مثال، تابع نا متقارن زیان26 سرمایه گذاران موجب می شود اثر منافعی که آن ها از سود کسب می کنند کمتر از آسیب هایی باشد که از زیانی با اهمیت مشابه می بینند. این دو، مفاهیم مشابهی نیز دارند که مهمتر از همه، فزونی ارزش بازار خالص دارایی ها به ارزش دفتری آن هاست (بیور و رایان، 2004).
محافظه کاری و عنوان جانبداری
هیئت استانداردهای حسابداری مالی، محافظه کاری را گونه ای از جانبداری می داند که با دیگر خصوصیات مطلوب گزارشگری مالی از جمله ارائه ی منصفانه27، بی طرفی28 و قابلیت مقایسه29 در تضاد است. آشکارترین جانبداری قابل مشاهده در صورت های مالی، کم نمایی خالص دارایی ها نسبت به ارزش بازار آن ها است.
در بسیاری از موارد، قاعده ی اقل بهای تمام شده یا ارزش بازار به عنوان مثالی از محافظه کاری نقل شده است. مفهوم این قاعده، تلاش برای محدود کردن هزینه های اضافی (علاوه بر زیان کاهش ارزش، ناشی از عدم شناسایی این زیان) است. معمولاً چنین تفسیر می شود که این قاعده، کاهش دارایی ها به ارزش اقل بهای تمام شده یا بازار را الزامی می کند و مبلغ کاهش، به همین اندازه محدود می شود. از این رو، به کارگیری این قاعده تلاشی است برای محدود کردن جانبداری که با محافظه کاری همراه است (پرایس، 2005).

محافظه کاری و راهبری شرکتی
محافظه کاری (تائید پذیری نا متقارن) می تواند به دلایل قرار داد استخدام و راهبری شرکتی نیز ایجاد شود. مدیران انگیزه دارند برای اجتناب از این که قبل از خاتمه دوره ی تصدی خود اخراج شوند، زیان ها را پنهان کنند. اجازه دادن به ورود زیان به شرکت و اتخاذ پروژه های دارای خالص ارزش فعلی منفی توسط مدیران، سهامداران را تشویق به اخراج مدیران می کند. محافظه کاری، شناسایی زیان ها را سرعت می بخشد و برای هیئت مدیره و سهامداران نشانه هایی فراهم می کند تا دلایل این زیان ها را بررسی کنند. چنین بررسی هایی می تواند منجر به عدم تغییر مدیر و حذف پروژه های دارای خالص ارزش فعلی منفی شود. در نتیجه، مدیران برای فراهم کردن اطلاعات درباره ی پروژه های دارای خالص ارزش فعلی مثبت نیز انگیزه هایی دارند.
استدلال های قراردادی حسابداری محافظه کارانه برای بیشتر کاربردهای حسابداری در شرکت از جمله معیارهای عملکرد مدیریت قسمت های شرکت مانند مراکز سود استفاده می شود. در چنین مواردی، کارکنان مسئول، اطلاعات نا متقارن، بازده های نا متقارن و مسئولیت محدود دارند. این استدلال ها برای مراکز سود و بودجه های مورد استفاده برای کنترل مخارج نیز به کار می روند. کارکنان آن میزان از خالص دارایی ها را که نسبت به زیان های ناشی از آن ها مسئول نیستند، کنترل نمی کنند (واتز، 2003).
ورشکستگی
در ادبیات مالی واژه های غیر متمایزی برای ورشکستگی وجود دارد. برخی از این واژه ها مانند وضع نا مطلوب مالی، شکست، عدم موفقیت واحد تجاری، وخامت، ورشکستگی، عدم قدرت پرداخت دیون، درماندگی مالی و غیره می باشد. براداستریت اصطلاح شرکت های ورشکسته را این طور تعریف می کنند که واحدهای تجاری که عملیات خود را به علت واگذاری یا ورشکستگی یا توقف انجام عملیات جاری با زیان توسط بستانکاران، متوقف نمایند (شورورزی و همکاران، 1390).
ورشکستگی یک شرکت شرایطی است که موقعیت مالی یک شرکت یا شخص حقیقی، پایین و ضعیف باشد به اندازه ای که چه در عمل و چه به صورت قانونی در پرداخت دیون و تعهدات خود ناتوان باشد. ورشکستگی یک شرکت فقط به حالت قانونی بر نمی گردد بلکه به وضعیت فشار و تنگنای مالی در دوره قبل از آن هم ورشکستگی گفته می شود. ورشکستگی در حالت کلی به دو گروه ورشکستگی از نظر حسابداری و ورشکستگی از نظر حقوقی تقسیم می شود.

ورشکستگی از نظر حسابداران
ورشکستگی فعالیت
اگر ارزش دارایی های یک شرکت کمتر از بدهی های آن شرکت گردد ولی شرکت به فعالیت خود تداوم بخشد، ورشکستگی فعالیت روی داده است. نشانه ی آشکار آن، عملیات غیر سودآور شرکت می باشد. اما شرکت به هر نحو به فعالیت خود ادامه می دهد.
ورشکستگی نقدینگی
هنگامی که سررسید بدهی های شرکت برسد و شرکت توانایی پرداخت آن را نداشته باشد، ورشکستگی نقدینگی رخ داده است که این نوع ورشکستگی بیشتر رخ می دهد.
ورشکستگی از نظر حقوقی
ورشکستگی اجباری
در این نوع از ورشکستگی، تاجر ضمن توقف در پرداخت دیون مرتکب یکی از موارد احصاء شده در ماده 541 قانون تجارت می شود. در این صورت دادگاه الزاماً آن را ورشکسته اعلام می نماید (ماده 541 قانون تجارت).
ورشکستگی اختیاری
در این نوع از ورشکستگی، شرکت با طرح دعوا در دادگاه اعلام ورشکستگی خود را درخواست می نماید.
دلایل ورشکستگی
دلایل برون سازمانی
ویژگی های سیستم اقتصادی؛ مدیریت شرکت باید تغییراتی را که در ساختار اقتصادی رخ می دهد بپذیرد و باید تعدیلات لازم را در جهت پیاده سازی سیستم جدید



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

دیدگاهتان را بنویسید