دانشگاه آزاد اسلامی
واحد شهرري
پایان نامه کارشناسی ارشد(M.A)
رشته جغرافیای طبیعی گرایش اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی
موضوع:
بررسي دوره هاي خشكسالي در استانهاي كرمانشاه و كردستان باتأكيد برماههاي مرطوب
استاد راهنما:
دکتر فروغ السادات وجداني
استاد مشاور:
دکتر مهناز پروازي
نگارش:
زرين طحان
تابستان 1390

موضوع پایاننامه:
بررسي دوره هاي خشكسالي در استانهاي كرمانشاه و كردستان باتأكيد برماههاي مرطوب
سپاسگزاری
در نـگارش این پایاننامه که حاصل مطـالعه و تلاش چنـدین ماهه میباشد، از زحمات بیدریغ سرکار خانم دکتر وجدانی که راهنمایی این پایان نامه را به عهده داشتند و در به ثمر رسیدن آن، اینجانب را یاری نمودند، صمیمانه تشکر نموده و توفیق روز افزون ایشان را از خداوند متعال خواستارم.
از استاد گرانقدر سرکار خانم دکتر پروازی که مشاوره این پایان نامه را بر عهده داشتند کمال تشکر و قدردانی را دارم.
برخود لازم میدانم از زحـمات و دلسوزیهای خواهران و برادرانم که همـواره از محبتهایشان برخورداربودهام، تشکر نمایم و برای آنها آرزوی سلامتی و موفقیت نمایم.
سپاس قلبی خود را به دوستان وهمکاران عزیزم، خصوصاً جناب آقای مهندس سعید معیا که برادرانه مرا در به ثمر رسیدن پایان نامه یاری نمودند ، ابراز می دارم.
تشکر و قدردانی می نمایم از جهاد کشاورزی استان کردستان خصوصاً آقای رسولی که اینجانب را یاری نموده ، و همینطور تشکر و قدرانی دارم ازهمکاران اداره کل هواشناسی استان کردستان و کرمانشاه که با اختیار قرار دادن اطلاعات هواشناسی اینجانب را یاری رساندند.
به پاس تعبیر عظیم و انسانی شان از کلمه ایثار و از خودگذشتن.
به پاس عاطفه سرشار و گرمای امید بخش وجودشان که
در این سردترین روزگاران بهترین پشتیبان است.
به پاس قلب های بزرگشان که فریادرس است و
سرگردانی و ترس در پناهشان به شجاعت می گراید.
و به پاس محبتهای بیدریغشان که هرگز فروکش نمیکند .
این مجموعه را به :
پدر بزرگوارم که چون شقایق داغ نبودنش را بر سینه دارم.
مادرعزیزم که همواره یار و یاورمن بوده و مشوق اینجانب در ادامه تحصیل و در این راه از هیچ گذشتی دریغ ننموده، و اگر پیشرفتی در این زمینه حاصل نمودهام، همه را مدیون زحمات ایشان می دانم.
تقدیم می کنم
فهرست مطالب
عنوان صفحه============ ===========
چکیده1
مقدمه2
فصل اول : کلیات تحقیق
————————————————————-
مقدمه 4
بیان مسئله وضرورت آن4
پرسش های تحقیق5
فرضیه ها6
اهداف تحقیق6
پیشینه تحقیق7
1-6-1- پیشینه تحقیق در جهان7
1-6-2-پیشینه تحقیق در ایران9
روش و مراحل تحقیق13
فصل دوم : مبانــی نظــری تحقیـــق
————————————————————
2-1- تعریف ومفهوم خشکسالی15
2-2- انوا ع عمده خشکسالی17
2-2-1- خشکسالی از دیدگاه هواشناسی17
2-2-2- خشکسالی هیدرولوژیک 17
2-2-3- خشکسالی کشاورزی18
2-2-4- خشکسالی اقتصادی18
فهرست مطالب
عنوانصفحه
============ ===========
2-3- ویژگیهای فضایی و زمانی خشکسالیها 19
2-3-1- آغاز و خاتمه خشکسالی 19
2-3-2- شدت خشکسالی 19
2-3-3- فراوانی خشکسالی 20
2-3-4- وسعت منطقه ای خشکسالی 20
2-3-5- دوره تناوبی رخداد خشکسالی 20
2-4- علل وقوع خشکسالی 21
2-5- روش های مطالعه خشکسالی22
2-5-1- روشهایمبتنی بر بیلان آب 22
2-5-1-1- شاخص ترنث وایت23
2-5-1-2- شاخص پالمر 24
2-5-2- روشهایمبتنی بر تحلیل جریان 25
2-5-3- روش های مبتنی بر تحلیل دادههای بارندگی 25
2-5-3-1- شاخص درصدي از نرمال26
2-5-3-2- شاخصهای پراکندگی بارش 27
2-5-3-3-شاخص توزیع نرمال استاندارد28
2-5-3-4- شاخص استاندارد شده بارش29
2-5-3-5- شاخص دهکها و صدکهای بارندگی31
2-5-3-6- شاخص D32
2-5-4- روش های تحلیل سینوپتیکی 32
2-5-5- روش های سنجش از دور33
2-5-6- روش استفاده از اطلاعات ژئومورفولوژیک و تاریخی 35
فهرست مطالب
عنوانصفحه
============ ===========
فصل سوم :ویژگیهای جغرافیایی محدوده مورد مطالعه
—————————————————————–

3-1- استان کرمانشاه37
3-1-1-موقعیت جغرافیایی37
 3-1-2- ناهمواری ها38
3-1-2-1-تقسیم بندی ناهمواریها38
3-1-3- زمین شناسی 41
3-1-4– خاكهای استان42
3-1-5 – پوشش گياهی 42
3-1-6-جنگل ها‏‎ و مراتع استان43
3-1-7- کشاورزی استان44
3-1-8- منابع آبهای سطحی استان50
3-1-9- آب و هواي استان کرمانشاه53
3-1-9-1- توده های هوای فعال در استان 54
3-1-9-2- اثرات ناهمواریها در تنوع آب و هوای استان 55
 3-1-10- ويژگي هاي آب و هوا56
3-1-10-1- دما56
3-1-10-2- نزولات جوی57
3-1-10-3-رطوبت نسبی59
3-1-10-4- ساعات آفتابي59
3-1-10-5- تبخیر60
فهرست مطالب
عنوانصفحه
============ ===========
3-1-10-6- نمودار آمبروترمیک ایستگاههای کرمانشاه61
3-1-10-7- بادها63
 3-1-11- اقلیم استان 64
3-1-12- جغرافیای جمعیتی67
3-2- استان کردستان67
3-2-1- موقعیت جغرافیایی 67
3-2-2- ناهمواری های استان68
3-2-2-1- تقسیم بندی ناهمواریها69
3-2-3- زمین شناسی وژئومورفولوژی استان كردستان70
3-2-4- خاکهای استان71
3-2-5- پوشش گياهی72
3-2-6- جنگل و مرتع استان73
3-2-7- کشاورزی استان74
2-2-8- منابع آب های سطحی استان79
3-2-9- آب و هواي استان كردستان80
3-2-9-1- توده های هوای فعال در استان 81
2-2-9-2- اثرات ناهمواریها در تنوع آب و هوای استان83
2-2-9-3- تاثیر ارتفاع بر اقلیم استان83
3-2-10- ويژگي هاي آب و هوايي84
3-2-10-1- دما84
3-2-10-2- نزولات جوی86
3-2-10-3- رطوبت نسبي87
3-2-10-4- ساعات آفتابي88
فهرست مطالب
عنوانصفحه
=======================
3-2-10-5-تبخیر در استان88
3-2-10-6- نمودار آمبروترمیک ایستگاههای استان کردستان89
3-2-10-7-بادها91
3-2-11- اقلیم استان 91
3-2-12- جغرافیای جمعیتی93
فصل چهارم : مواد و روشها
————————————————————————————————————-
4-1- داده های تحقیق95
4-2-داده های هواشناسی96
4-3- مشخصات ایستگاهها96
4-3- 1-روش اسکالوگرام97
4-3-2-تصحیح، تکمیل و تطویل آمار98
4-3-3-خلاصه آماری ایستگاههای موجود101
4-4- داده های عملکرد گندم دیم102
4-4-1-استاندارد نمودن دادههای عملکرد104
4-4- 2-بررسي طول دوره رشد و محاسبه تنشهاي حرارتي وآبيگندم 108
ديم دراستانهاي مورد مطالعه
4-5- نرم افزارهای مورد استفاده111
4-6- روشهاي بررسي خشكسالي 113
4-6-1- انحراف استاندارد بارش (SDR)114
4-6-1-1-انحراف استاندارد بارش ایستگاه کرمانشاه120
4-6-1-2- انحراف استاندارد بارش ایستگاه کنگاور120
فهرست مطالب
عنوانصفحه
=======================
4-6-1-3- انحراف استاندارد بارش ایستگاه اسلام آباد غرب121
4-6-1-4- انحراف استاندارد بارش ایستگاه روانسر122
4-6-1-5- انحراف استاندارد بارش ایستگاه سرپل ذهاب122
4-6-1-6- انحراف استاندارد بارش ایستگاه سنندج123
4-6-1-7- انحراف استاندارد بارش ایستگاه سقز123
4-6-1-8- انحراف استاندارد بارش ایستگاه قروه124
4-6-1-9- انحراف استاندارد بارش ایستگاه بیجار125
4-6-1-10- انحراف استاندارد بارش ایستگاه زرینه اوباتو126
4-6-2- شاخص PN125
4-6-2-1- شاخص PNایستگاه کرمانشاه129
4-6-2-2- شاخص PNایستگاه کنگاور130
4-6-2-3- شاخص PN ایستگاه اسلام آباد غرب132
4-6-2-4- شاخص PN ایستگاه روانسر133
4-6-2-5- شاخص PN ایستگاه سرپل ذهاب134
4-6-2-6- شاخص PN ایستگاه سنندج135
4-6-2-7- شاخص PN ایستگاه سقز136
4-6-2-8- شاخص PN ایستگاه قروه137
4-6-2-9- شاخص PN ایستگاه بیجار138
4-6-2-10- شاخص PN ایستگاه زرینه اوباتو139
4-6-3- شاخص دهکها 141
4-6- 1- شاخص دهک ایستگاه کرمانشاه141
4-6-3- 2- شاخص دهک ایستگاه کنگاور143
فهرست مطالب
عنوان صفحه
============ ===========
4-6-3- 3- شاخص دهک ایستگاه اسلام غرب144
4-6-3- 4- شاخص دهک ایستگاه روانسر145
4-6-3- 6- شاخص دهک ایستگاه سنندج147
4-6-3- 5- شاخص دهک ایستگاه سرپل ذهاب146
4-6-3- 7- شاخص دهک ایستگاه سقز148
4-5-3- 8- شاخص دهک ایستگاه قروه149
4-6-3- 9- شاخص دهک ایستگاه بیجار150
4-6-3- 10- شاخص دهک ایستگاه زرینه اوباتو151
4-6-4- شاخص D152
4-6-4-1- شاخص D ایستگاه کرمانشاه152
4-6-4-2- شاخص D ایستگاه کنگاور157
4-6-4-3- شاخص D ایستگاه اسلام آباد غرب158
4-6-4-4- شاخص D ایستگاه روانسر 159

4-6-4-5- شاخص D ایستگاه سرپل ذهاب161
4-6-4-6- شاخص D ایستگاه سنندج162
4-6-4-7- شاخص D ایستگاه سقز163
4-6-4-8- شاخص D ایستگاه قروه164
4-6-4-9- شاخص D ایستگاه بیجار165
4-6-4-10- شاخص D ایستگاه زرینه اوباتو167
4-6-5- شاخص استانداردشده بارشSPI168
4-6-5-1- شاخص SPI ایستگاه کرمانشاه168
4-6-5-2- شاخص SPI ایستگاه کنگاو174
4-6-5-3- شاخص SPI ایستگاه اسلام آباد غرب175

فهرست مطالب
عنوانصفحه
============ ===========

4-6-5-4- شاخص SPI ایستگاه روانسر176
4-6-5-5- شاخص SPI ایستگاه سرپل ذهاب177
4-6-5-6- شاخص SPI ایستگاه سنندج178
4-6-5-7- شاخص SPI ایستگاه سقز179
4-6-5-8- شاخص SPI ایستگاه قروه180
4-6-5-9- شاخص SPI ایستگاه بیجار181
4-6-5-10- شاخص SPI ایستگاه زرینه اوباتو182

فصل پنجم : نتیجه گیری، اثبات فرضیه ها و پیشنهادات
————————————————————————————————————-

5-1- نتیجه گیری185
5-2- اثبات فرضیه ها187
5-3- پیشنهادات188
پیوستها189
منابع و مآخذ229
چکیده انگلیسی233

فهرست جداول
عنوان صفحه
============ ===========
2-1- درجه بندی نمایه شدت خشکسالی پالمر24
2-2- طبقات خشکسالي با شاخص PN26
2-3- طبقه بندی شاخص خشکسالی توزیع نرمال استاندارد28
2-4-درجه بندی نمایه استاندارد شده بارش ( SPI )30
2-5- طبقهبندی ارزش دهکها و توصیف خشکسالی31
2-6- طبقهبندی D و توصیف خشکسالی 32
2-7- ليست برخي از شاخصهاي خشكسالي34
3-1- سطح زیر کشت محصولات زراعی استان كرمانشاه 45
3-2-سطح کشت باغات با احتساب درختان پراکنده استان کرمانشاه سال 138546
3-3- توزیع و سطح تولید، کل محصولات زراعی استان کرمانشاه 48
3-4- توزیع سطح و تولید محصولات زراعی استان کرمانشاه گروه محصولات49
3-5- طبقه بندی دمارتن استان کرمانشاه65
3-6- تنوع اقلیمی در استان کرمانشاه66
3-7- طبقه اقلیمی آمبرژه و ایوانف ایستگاههای استان کرمانشاه66
3-8-برآورد سطح زیر کشت محصولات زراعی استان کردستان75
3-9- جدول برآورد سطح کشت باغات در استان کردستان در سال 138576
3-10- توزیع و سطح تولید، کل محصولات زراعی استان کردستان77
3-11- توزیع سطح و تولید محصولات زراعی استان کردستان گروه محصولات78
3-12-طبقه بندی دمارتن استان کردستان92
3-13- طبقه اقلیمی آمبرژه و ایوانف ایستگاههای استان کردستان93
4-1-سال تاسیس ایستگاه ها،طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع استان کرمانشاه96
4-2- سال تاسیس ایستگاه ها،طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع استان کردستان96
فهرست جداول
عنوان صفحه
============ ===========
4-3-پارامترهای مورد استفاده همراه با حدود طبقه در مدل اسکالوگرام99
4-4-نتیجه رتبه بندی اسکالوگرام در دو استان100
4-5-عملکرد گندم دیم دراستانكرمانشاه و سطح زیر کشت گندم دیم استان105
4-6- عملکرد گندم دیم دراستانكردستان و سطح زیر کشت گندم دیم استان106
4-7- عملکرد استاندارد شده گندم دیم استان و شهرستان کرمانشاه و کردستان107
4-8- مراحل دوره رشد گندم و دماهاي مربوط به آن در دوره رشد78-77 (کرمانشاه)108
4-9 -مراحل دوره رشد گندم و دماهاي مربوط به آن در دوره رشد79-78 (کرمانشاه)109
4-10-مراحل دوره رشد گندم و دماهاي مربوط به آن در دوره رشد87-86 (کرمانشاه)109
4-11- مراحل دوره رشد گندم و دماهاي مربوط به آن در دوره رشد78-77 (بیجار)110
4-2 -مراحل دوره رشد گندم و دماهاي مربوط به آن در دوره رشد79-78 (بیجار)110
4-13-مراحل دوره رشد گندم و دماهاي مربوط به آن در دوره رشد87-86 (بیجار)111
4-14- نمونه فایل ورودی برنامهDIP جهت محاسبه شاخص خشکسالی112
4-15- نمونهي فايل ورودي و خروجی در نرم افزار SPI.EXE113
4-16- محدودههای طبقه بندی خشکسالی به روش پراکندگی بارش114
4-17-مقادیرشاخص پراکندگی بارش در ایستگاههای استانهای کرمانشاه و کردستان121
4-18- شاخص PNدرایستگاه کرمانشاه126
4-19- شاخص PNدرایستگاه کنگاور126
4-20- شاخص PNدرایستگاه اسلام آباد126
4-21- شاخص PNدرایستگاه روانسر127
4-22- شاخص PNدرایستگاه سرپل ذهاب127
4-23- شاخص PNدرایستگاهسنندج127
4-24- شاخص PNدرایستگاهسقز128
4-25- شاخص PNدرایستگاه قروه128
فهرست جداول
عنوانصفحه
============ ===========
4-26- شاخص PNدرایستگاه بیجار128
4-27- شاخص PNدرایستگاه زرینه اوباتو129
4-28-شاخص دهکها در ایستگاههای استانهای کرمانشاه و کردستان142
4-29- شاخص Dدرایستگاه کرمانشاه153
4-30- شاخص Dدرایستگاه کنگاور153
4-31- شاخص Dدرایستگاه اسلام آباد153
4-32- شاخص Dدرایستگاه روانسر154
4-33- شاخص Dدرایستگاه سرپل ذهاب154
4-34- شاخص Dدرایستگاه سنندج154
4-35- شاخص Dدرایستگاه سقز155
4-36- شاخص Dدرایستگاه قروه155
4-37- شاخص Dدرایستگاه بیجار155
4-38- شاخص Dدرایستگاه زرینه اوباتو156
4-39- شاخص SPIدرایستگاه کرمانشاه169
4-40- شاخص SPIدرایستگاه کنگاور169
4-41- شاخص SPIدرایستگاه اسلام آباد170
4-42- شاخص SPIدرایستگاه روانسر170
4-43- شاخص SPIدرایستگاه سرپل ذهاب171
4-44- شاخص SPIدرایستگاهسنندج171
4-45- شاخص SPIدرایستگاه سقز172
4-46- شاخص SPIدرایستگاه قروه172
4-47- شاخص SPIدرایستگاه بیجار173
4-48- شاخص SPIدرایستگاه زرینه اوباتو173
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
============ ===========
3-1- دامنه دمایی شهرستان های استان کرمانشاه56
3-2- رژیم دمایی شهرستان های استا ن کرمانشاه 57
3-3-بارندگی در شهرستان های استان کرمانشاه57
3-4- رژیم بارندگی در استان کرمانشاه58
3-5- رطوبت نسبی ایستگاههای استان کرمانشاه59
3-6- ساعات آفتابی ایستگاههای استان کرمانشاه60
3-7-تبخیر ایستگاههای استان کرمانشاه61
3-8- نمودار آمبروترمیک ایستگاه کرمانشاه61
3-9- نمودار آمبروترمیک ایستگاهاسلام آباد62
3-10- نمودار آمبروترمیک ایستگاهسرپل ذهاب62
3-11- نمودار آمبروترمیک ایستگاهکنگاور62
3-12- نمودار آمبروترمیک ایستگاهروانسر63
3-13- دامنه دمای شهرستانهای استان کردستان85
3-14- رژیم دمایی شهرستانهای استان کردستان85
3-15- بارندگی در شهرستانهای استان کردستان86
3-16- رژیم بارندگی در استان کردستان87
3-17- رطوبت نسبی در شهرستانهای استان کردستان87
3-18- ساعات آفتابیماهانه در شهرستانهای استان کردستان88
3-19- تبخیر در شهرستان های استان کردستان893-12- نمودار آمبروترمیک ایستگاهسنندج89
3-12- نمودار آمبروترمیک ایستگاه قروه90
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
============ ===========
3-12- نمودار آمبروترمیک ایستگاهسقز90
3-12- نمودار آمبروترمیک ایستگاهبیجار90
3-12- نمودار آمبروترمیک ایستگاهزرینه اوباتو90
4-1- بارندگی سال زراعی ایستگاههای استان کرمانشاه طی دوره 25 ساله101
4-2- میانگین دمای سال زراعی ایستگاههای استان کرمانشاه طی دوره 25 ساله101
4-3- بارندگی سال زراعی ایستگاههای استان کردستان طی دوره 25 ساله102
4-4- میانگین دمای سال زراعی ایستگاههای استان کردستان طی دوره 25 ساله102
4-5 – انحراف استاندارد بارشدر ایستگاه کرمانشاه115
4-6 – انحراف استاندارد بارشدر ایستگاه کنگاور116
4-7 – انحراف استاندارد بارشدر ایستگاه اسلام آباد116
4-8 – انحراف استاندارد بارشدر ایستگاه روانسر117
4-9 – انحراف استاندارد بارشدر ایستگاه سرپل ذهاب117
4-10 – انحراف استاندارد بارشدر ایستگاه سنندج118
4-11 – انحراف استاندارد بارشدر ایستگاه سقز118
4-12 – انحراف استاندارد بارشدر ایستگاه قروه118
4-13 – انحراف استاندارد بارشدر ایستگاه بیجار119
4-14 – انحراف استاندارد بارشدر ایستگاه زرینه اوباتو119
4-16- بیشترین هماهنگی شاخص PN با عملکرد شهرستان كرمانشاه130
4-17- بیشترین هماهنگی شاخص PN با عملکرد شهرستان كنگاور131
4-18- بیشترین هماهنگی شاخص PN با عملکرد شهرستان اسلام آباد غرب132
4-18- بیشترین هماهنگی شاخص PN با عملکرد شهرستان روانسر134
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
============ ===========
4-20- بیشترین هماهنگی شاخص PN با عملکرد شهرستان سرپل ذهاب135
4- 21- بیشترین هماهنگی شاخص PN با عملکرد شهرستان سنندج136
4- 22- بيشترين هماهنگی شاخص PN با عملکرد شهرستان سقز137
4- 23- بیشترین هماهنگی شاخص PN با عملکرد شهرستان قروه138
4- 24- بیشترین هماهنگی شاخص PN با عملکرد شهرستان بیجار139
4- 25-بیشترین هماهنگی شاخص PN با عملکرد شهرستان زرینه اوباتو140
4-26- شاخص دهک در ایستگاه کرمانشاه142
4-27- شاخص دهک در ایستگاه کنگاور143
4-28- شاخص دهک در ایستگاه اسلام آباد غرب144
4-29- شاخص دهک در ایستگاه روانسر145
4-30- شاخص دهک در ایستگاه سرپل دهاب146
4-31- شاخص دهک در ایستگاه سنندج147
4-32- شاخص دهک در ایستگاه سقز148
4-33- شاخص دهک در ایستگاه قروه149
4-34- شاخص دهک در ایستگاه بیجار150
4-35- شاخص دهک در ایستگاه زرینه اوباتو151
4-36-بیشترین هماهنگی شاخص D با عملکرد شهرستان کرمانشاه157
4-37-بیشترین هماهنگی شاخص D با عملکرد شهرستان کنگاور158
4-38-بیشترین هماهنگی شاخص D با عملکرد شهرستان اسلام آباد غرب159
4-39-بیشترین هماهنگی شاخص D با عملکرد شهرستان روانسر160
4-40-هماهنگی شاخص D با عملکرد شهرستان سرپل ذهاب161
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
============ ===========
4-41- بيشترين هماهنگی شاخص D با عملکرد شهرستان سنندج163
4-42-بیشترین هماهنگی شاخص D با عملکرد شهرستان سقز164
4-43-بیشترین هماهنگی شاخص D با عملکرد شهرستان قروه165
4-44-بیشترین هماهنگی شاخص D با عملکرد شهرستان بیجار166
4-45-بیشترین هماهنگی شاخص D با عملکرد شهرستان زرینه اوباتو167
4-46- بیشترین هماهنگی شاخص SPIبا عملکرد شهرستان کرمانشاه174
4-47- بیشترین هماهنگی شاخص SPI با عملکرد شهرستان کنگاور175
4-48- بیشترین هماهنگی شاخص SPI با عملکرد شهرستان اسلام آباد غرب176
4-49- بیشترین هماهنگی شاخص SPI با عملکرد شهرستان روانسر177
4-50- بیشترین هماهنگی شاخص SPI با عملکرد شهرستان سر پل ذهاب178
4-51- بیشترین هماهنگی شاخص SPI با عملکرد شهرستان سنندج179
4-52- بیشترین هماهنگی شاخص SPI با عملکرد شهرستان سقز180
4-53- بیشترین هماهنگی شاخص SPI با عملکرد شهرستان قروه181
4-54- بیشترین هماهنگی شاخص SPI با عملکرد شهرستان بیجار182
4-55- بیشترین هماهنگی شاخص SPI با عملکرد شهرستان زرینه اوباتو183
فهرست نقشه ها
عنوان صفحه
============ ===========
3-1-تقسیمات سیاسی استان کرمانشاه37
3-2- نقشه ناهمواری های استان کرمانشاه39
3-3-توپوگرافی استان کرمانشاه41
3-4- نقشه توده های ورودی استان کرمانشاه54
3-5- مناطق هم بارش استان کرمانشاه58
3-6- طبقه بندی دمارتن استان کرمانشاه65
3-7- تقسیمات سیاسی استان کردستان68
3-8-طبقه بندی دمارتن استان کردستان92
چکیده
خشكساليها نشانة روشني ازناهنجاريها و نوسانات در روند پارامترهاي هواشناسي از جمله بارندگي و دما می باشند كه بسياري از مناطق خشك و نيمه خشك دنيا را با شدتهاي مختلف هر چند سال يكبار در بر ميگيرند. از نظر اقليم شناسي تمامي مناطق اقليمي دنيا درمعرض خطر وقوع خشكسالي ميباشند و با توجه به موقعيت جغرافيايي و شرايط اقليمي كشور ايران، خشكسالي در طول تاريخ يكي از تهديدهاي اصلي ساكنان و تمدن هاي آن بوده است. استانهای کرمانشاه و کردستان از مناطق تقریباً باران خیز بوده و دارای رتبه بالا در کشت دیم خصوصاً گندم در کشور می باشند. اما در برخی از سالها دچار خشکسالی گردیده و خسارات زیادی برای قشر کشاورز این استانها به وجود میآید. هدف از تحقیق حاضر بررسي رخداد خشکسالی در استانهای کرمانشاه و کردستان و شناسايي تفاوت شاخصها در بازههاي زماني مختلف مخصوصاً ماههاي مرطوب با كل سال زراعي میباشد. جهت دستیابی به این منظوراستفاده از 5 شاخص خشکسالی SPI، ,PND ، انحراف استاندارد بارش (SDR)و دهکها برای یک دوره 25 ساله در بازههای مختلف از جمله 3 ،6، 9 و 12ماهه مورد استفاده قرار گرفت.در مرحله بعد عملکرد گندم دیم در استانهای مورد مطالعه در دوره 25 ساله را با نتایج شاخصهای خشکسالی تلفیق گرديد. نتایج بدست آمده از بررسی شاخصهای خشکسالی در دو استان نشان میدهد، که بهترین نتیجه از بررسی شاخصهای خشکسالی نمايهSPI میباشد که هماهنگی بیشتری با سالهای خشکسالی به وقوع پیوسته و تلفیق آن با عملکرد گندم دیم دارد. همچنين اين بررسي نشان دادکه فراواني وقوع خشکسالی بسيار شديد در استان کرمانشاه بیشتر از استان کردستان است اما در مجموع تعداد سالهاي خشكسالي خفيف، متوسط و شديد در دواستان تفاوت معنيداري با يكديگر نداشتند. همچنين سه خشكسالي به طور فراگير در دواستان رخ داده كه سال 87-1386 درجه آن بسيار شديد بوده و سالهاي 78-1377 و 79-1378 در مرتبه شديد و متوسط قرار گرفتهاند. نتيجه ديگراين تحقيق وجود تفاوت شاخصهاي خشكسالي در بازه هاي 3 ماهه در مقايسه با كل سال وعدم تفاوت اين شاخصها در دوره مرطوب(آبان تا ارديبهشت )با كل سال زراعي بود.
کلمات کلیدی: شاخصهای خشکسالی، دوره مرطوب، عملكردگندم دیم، دوره رشدگندم ديم، استان کرمانشاه ، استان کردستان
مقدمه
خشكسالي يك پديدهي خزنده و تكرار شونده در اقليمهاي مختلف است و اثرات آن صرفاً به نواحي خشك و نيمه خشك محدود نميشود و ميتواند در نواحي با بارش بالا و در هر فصل سال رخ دهد. خشكسالي يكي از بلاياي طبيعي است كه در مقايسه با ساير بلايا، از نقطه نظر ميزان، شدت، طول مدت واقعه، گسترش منطقه، تلفات جاني، خسارت هاي اقتصادي و اثرات بلندمدت، از اهميت ويژهاي برخوردار بوده و در دهههاي اخير از ميان حوادث طبيعي كه زندگي انسان را بر روي كره خاكي تحت تاثير قرارداده فراواني بيشتري داشته است. آثار خشكسالي به ويژه در سالهاي اخير علاوه بر محصولات كشاورزي، توليدات دامي و مراتع بر مهاجرت، بروز آفات و بيماريها، كمبود آبهاي سطحي و برداشت بيش از حد آبهاي زيرزميني نيز تاثير بسزايي داشته تا جايي كه در برخي مناطق باعث شوري آب و خاك شده است.
اهميت توليدات محصولات زراعي در استانهاي كردستان و كرمانشاه به اندازهاي است كه بالاترين سطح برداشت گندم ديم كشور در اين مناطق به ثبت رسيده است و اقتصاد 39 درصد مردم آن بر پايه كشاورزي خصوصاً محصولات ديم از جمله گندم ميباشد. در شرايط نرمال اين مناطق از بارندگي مناسبي برخوردار ميباشندو به تبع آن، عملكرد و ميزان توليد محصولات ديم در اين استانها از رتبه بالايي برخوردار است.در سالهاي وقوع خشكسالي يا با بارندگي با توزيع نامناسب، خسارات زيادي به محصولات ديم و جمعيت شاغل بخش كشاورزي وارد ميشود. اثرات خشكسالي شديد در اين مناطق در دهههاي اخير از جمله در سال 87-1386 ديده شده است.
در اين تحقيق سعي بر آن شده است كه سالهاي خشكسالي را با توجه به شاخصهاي خشكسالي بدست آورده و آن را با عملكرد محصولات ديم خصوصاً گندم ديم مطابقت داد. اميداست با اين پژوهش بتوان تهميدات لازم براي مقابله با اين پديده طبيعي كه در بعضي از سالها گريبانگير اين مناطق ميشود را فراهم نمود و از خسارات آن كاست.

فصل اول
کلیات تحقیق

مقدمه

با توجه به واقع شدن کشور ایران در قلمرو آب و هوای خشک و وابستگی زیاد منابع آبی واقتصاد کشاورزی به نزولات جوی، اثر این آب و هوای خشک در هنگام وقوع خشکسالی بیشتر جلوه مینماید. در ایران علیرغم مطالعات زیادی که در خصوص خشکسالی انجام شده،متأسفانه بهعلت نپرداختن به مسائل کاربردی،نتیجه یکسان و عملی در این مورد بدست نیامده، لذا بررسی و رسیدن به یک نتیجه کاربردی یک ضرورت اساسی میباشد. ضرورت این مسئله به طور مسلم با شناخت ابعاد مختلف خشکسالی بهویژه کشاورزی در کشور،میتواند اولین گام در کاهش و جلوگیری از اثرهای سوء آن محسوب شود. خشکسالی در زمره رویدادهای حدی و خزنده اقلیمی و هیدرولوژیکی بشمارمیآید. وقوع این پدیده امری اجتناب ناپذیر بوده و اغلب موجب زیانهای اجتماعی و اقتصادی زیادی در منطقه تحت تاثیر میگردد. حالبا برنامهریزی و اتخاذ روشهای مناسب میتوان خسارات این بلیه طبیعی را کاهش داد.
1-2-بیان مسئله وضرورت آن

موقعیت جغرافیایی و طبیعی کشور ایران به گونهای است که همواره در معرض تهدید بلای اقلیمی خشکسالی قرار دارد و به جرات میتوان گفت سنگینترین خسارات ناشی از بلایای طبیعی در مقیاس ملی ناشی از خشکسالی است.
در این میان استانهایی مانند کردستان و کرمانشاه که عمده فعالیت کشاورزی آنها بر پایه کشت دیم است. همواره خسارات مالی و صدمات اجتماعی زیادی از رخداد خشکسالی تجربه کردهاند.
به جرات میتوان ادعا کرد که علی رغم مطالعه خشکسالی توسط بسیاری از محققین کشور متأسفانه همگرایی مشهودی از نتایج این تحقیقات نشده است. یکی از مشکلات اصلی مطالعه خشکسالی ریزش بارشهای نه چندان مهم (از لحاظ زمانی) ولی ثبت و لحاظ شده (در محاسبات آماری) درسالهای رخداد خشکسالی است.
توزیع این بارشها تا آن حداست که گاه با وجود رخداد خشکسالی(در بخش کشاورزی) نتایج شاخصها به غلط آن سال را نرمال ویا حتی ترسالی نشان میدهد. لذا در راستای بررسی و ارائه راهحلهای مناسب برای این مشکل در میدان تحقیقات خشکسالی در این پایان نامه تمرکز برروی مطالعه و تحقیق بر روی بارشهای ماههای مرطوب در دورههای رخداد طبیعی خشکسالی ( در دو استان کردستان و کرمانشاه)گذاشته میشود؛ تا ضمن بررسی خشکسالی از زوایای جدید و متفاوت گامی درراستای شناسایی هرچه بیشتر و بهتر خشکسالی برداریم،که بیگمان بررسی این بلای مرموز و پیچیده از زوایای مختلف بهترین راه برای کاهش ضایعات و مشکلات ناشی از وقوع آن است.
پدیده خشکسالی درایران پدیده نووناشناختهای نیست. موقعیت جغرافیایی و طبیعی کشور ما به گونهایست که هرازگاهی خشکسالیهای متعددی در آن روی میدهد. از آنجا که استانهای کردستان و کرمانشاه بیشترین سهم را در تولید محصولات کشت دیم کشور به خود اختصاص دادهاند. لذا بررسی خشکسالی جهت برنامهریزیهای اقلیمی در این مناطق از حساسیت بیشتری برخوردار است. علیرغم بررسی خشکسالی توسط محققین کشور متأسفانه نتایج یکسانی از روشهای مختلف حاصل نشده است.
با توجه به اینکه یکی از علل اقلیمیمیتواند بارشهای غیر موثردرفصول خشک باشد که با وجود خشکسالی در بخش کشاورزی نتایج شاخصهای خشکسالی آن سال را نرمال یا حتی ترسالی نشان میدهند. لذا در این تحقیق بنا داریم این عوامل را بررسی کرده و علاوه بر دوره خشک از بررسی خشکسالی ، به بررسی شاخصهای خشکسالی در ماههای مرطوب پرداخته و با توجه به روشهای بررسی شده بهترین روش مطرح و ارائه گردد. به دلیل اثرات منفی ناشی از خشکسالیها در منطقه مورد مطالعه و بررسی اثرات آن در پیشگیری و کاهش اثرات سوء این پدیده امری ضروری است .

1-3- پرسش های تحقیق
آیا بررسی خشکسالی با تاکید بر ماههای مرطوب نسبت به کل سال نتایج مطلوبتري در برخواهد داشت؟
آیا با بررسي خشكسالي با تاكيد برماههاي مرطوب همگونی زماني و مكاني شدت خشكسالي در سطح استان‌هاي كردستان و كرمانشاه ديده خواهد شد.

1-4– فرضیه ها
فرضیه عبارتست از آنچه که محقق به دنبال آن است و همان حدس و گمان در مورد یک مسئله مورد پژوهش میباشدکه محقق درصدد آن است با توجه به مدارک و اسناد آنرا آزمایش کرده و به صحت و سقم آن پی ببرد. همچنین فرضیه رابطه میان دو یا چند متغیر را به صورت احتمال بیان میکند و نقطه آغاز پژوهش است( رفیعی، 1384 ). از این رو با توجهبه مطالب بیان شده فرضیات تحقیق بدین شرح میباشد:
بررسی خشکسالی با تأکید بر ماههای مرطوب نسبت به کل سال نتایج مطلوبتري در برخواهد داشت.
آیا با بررسي خشكسالي با تاكيد برماههاي مرطوب همگونی زماني و مكاني شدت خشكسالي در سطح استان‌هاي كردستان و كرمانشاه ديده خواهد شد.

1-5- اهداف تحقیق

خشکسالی نتیجه اثرات بین محیط زیست طبیعی و اجتماعی است(خزایی 1386) ، اثرات پدیده خشکسالی بر روی تولید محصولات کشاورزی چشمگیر بوده است وخصوصاً تاثیر خشکسالی بر روی کشت دیم بسیار جدیتر میباشد.هدف اصلی از انجام این تحقیقبررسی دورههای خشکسالی در استانهای کردستان و کرمانشاه با تأکید بر ماههای مرطوب می باشد،در راستای رسیدن به هدف اصلی اهداف مرحله ای ذیل مد نظر می باشد:
ارائه یک روش جدید در مطالعه خشکسالی در راستای ارتقای کیفی مطالعات موجود
با توجه به این که بیشترین مقدار کشت دیم دراین استانها انجام میشود، با بررسی دقیق تر خشکسالی، برنامهریزی اقلیمی بهتری برای این استانها انجام گیرد.
شناسایی هرچه بیشتر و بهتر عوامل مؤثر در تعیین شاخصهای خشکسالی از دیدگاه کشاورزی
توسعه و تقویت مطالعات خشکسالی در دو استان کردستان و کرمانشاه که اقتصاد مردم آنها عمدتاً بر پایه کشت دیم است ،به منظور کاهش صدمات اقتصادی و اجتماعی ناشی از این خشکسالیها
در روشهای معمول بررسی خشکسالی گاهی مشاهده میشود به دو ایستگاه مجاور در یک سال خاص دو شاخص متفاوت خشکسالی تعلق می گیرد. هدف خاص این تحقیق کشف علت اینگونه تفاوتها میباشد.
1-6-پیشینه تحقیق
خشکسالی یکی از دشمنان سرسخت انسان است که از دیر باز انسان را مورد هجوم قرارداده است .از نظر تاریخی داستان حضرت یوسف آنگونه که قرآن نیز بدان اشاره شده در 3500 سال پیش در مصر باستان از اولین نمونه های مکتوب این پدیده به شمار می رود.
علاوه بر این، وجود مراسم خاص در طلب باران، همچون نواختن طبل های ویژه و ایجاد هیاهو در میان قبایل اولیه قاره های آمریکا ، آفریقا و آسیا درمواقع عدم نزول بارش های جوی تأییدی بر این مطلب هستند. در ایران نیز این مراسم با اجرای شیوههای خاص همچون خواندن نماز استقساء(طلب آب)،نواختن طبلها، سرودن تصنیف های گوناگون و… همراه بوده است. ( فرج زاده ،1374)
چنین مسئلهای بطور مشخص در میان جوامع اولیه ، توجه انسانها را به خود جلب کرده است .بررسی های علمی در مورد خشکسالیها و ترسالیها از اواخر قرن نوزهم به تدریج در سایر نقاط جهان با ارائه روشهای مختلف طبقه بندی وبااستفاده از شاخصهای مختلف ارزیابی توسط محققین وپژوهشگران در زمینه اقلیم ومسائل مربوط به آن صورت پذیرفته است. در این رابطه میتوان به تحقیقات انجام شده توسط پژوهشگران مختلف در جهان وایران اشاره نمود :

1-6- 1- پیشینه تحقیق در جهان

مک کی و همکاران(Mckee et al,1993) به منظورتعریف وپایش خشکسالی ها، شاخص بارش استانداردرامعرفی و برای اولین بارآنرا درایالت کلرادو مورد استفاده قراردادند،آنهاتوزیع گامای دوپارامتریراتوزیع مناسب برای بارشهای نواحی خشک به منظورنرمال کردن دادههای بارش دانستند.دراین مطالعه آنها ازمقیاس زمانی کوتاه مدت (3و6 ماهه) برای اهداف کشاورزی ومقیاسهای زمانی بلندمدت (12و24و48 ماهه) برای اهداف هیدرولوژی استفاده کردند.
ادوارد و مك كي (Edwards&Mckee,1977) اظهارنمودندباتوجه به اينكه که از روش SPI می توان برای مقایسه مناطق باآب وهواهای مختلف استفاده کرد،لذا ازاین روش جهت پیش بینی خشکسالی درآمریکا استفاده کردند.
هایز وهمکاران(Hayes et al,1999) خشکسالی سال 1996 ایالت کلرادو در آمریکا را با استفاده ازشاخص بارش استاندارد بررسی نمودند،آنها به کمک یکسری نقشه هااثبات کردند که شاخص SPI قادربه تشخیص زمان شروع خشکسالی وپیشرفت آن می باشد. SPI رامیتوان به صورت منطقهای ، ایالتی ویادرسطح کلان برای پایش خشکسالیها بکار برد،نتایج نشان دادکه SPI زمان شروع خشکسالی رادرسال 1996 درمقیاس یک ماهه بهتراز شاخص خشکسالی پالمرنشان می دهد.
هایز وهمکاران(H ayes et al,2000) به کمک شاخص بارش استاندارد جهت پایش خشکسالیها درایالات مختلف آمریکاوهمچنین مقایسه شاخص SPIباشاخص پالمرپرداختند،نتایج نشان دادکه SPI ،مناطق باپتانسیل وقوع خشکسالی را، حداقل یک ماه زودتر ازدیگرشاخص هانشان میدهد.ضمناآنها شاخصSPI رابه عنوان یک شاخص مناسب برای هشدارسریع خشکسالی معرفی کردند.
الگوهای خشکسالی درناحیه والنسیای اسپانیا درسال های 2000-1951 بااستفاده ازسری بارندگی ماهانه وشاخص بارش استاندارد ( SPI ) توسط Viccente-Serrano وهمکاران (2004) مطالعه گردید.آنها بااستفاده ازروش تحلیل مؤلفه های اصلی (IPCA ) به ارزیابی مؤلفه های خشکسالی پرداختندودرنهایت مشاهده کردند که الگوهای مکانی مؤلفه های اصلی بایکدیگر همپوشانی ندارندوفراوانی وقوع خشکسالی به طورمعنی داری ازمرکزبه سمت شمال منطقه افزایش می یابد.درحالی که دردیگرمناطق ،الگوی مکانی نظم مشخصی ندارد.این محققین بین شدت ،مدت وفراوانی خشکسالی درمناطق مختلف،تفاوت هایی راملاحظه کردندوبه این نتیجه رسیدند که وقتی نتایج حاصل ازمطالعات جهانی رادرسطوح محلی به منظورمدیریت وقایع حدی بکارمی بریم باید بااحتیاط عمل نمود.
بلا و زالي(Bella and Szali,2004) برای پایش گسترش خشکسالی درکشورمجارستان شاخص SPI را محاسبه کردندوبرای افزایش دقت،آن رابا خشکسالی سال 2003 مقایسه نمودند.در اين مطالعه مشاهده شدکه علاوه برمقدارنسبتاًکم بارندگی ،توزیع بارش درمنطقه نیزیکسان نیست وخشکسالی سطح وسیعی ازکشور رادربرمیگیرد و درمقیاسهای طولانی مدت عملاًهمه کشورتحت حاکمیت خشکسالی قراردارد.

1-6-2- پیشینه تحقیق درایران

غیور،ح و همکاران (1378) تغییرات زمانی ومکانی خشکسالیهای استان اصفهان مربوط به سالهای 73- 1959 را مورد بررسی قرار دادندکه دراین تحقیق مشخص نمودند که درسال 1986 کمتراز 4 درصد گستره استان دچار خشکسالی بوده درحالی که درسال 1973 تقریباً تمام استان راخشکسالی فراگرفته بود و74 درصد استان طی سالهای 73- 1959 در مجموع دچارخشکسالی شدهاندودرسالهای بین 84- 1974 پهنه خشکسالیهاکمترازمیانگین بوده(میانگین 39درصد ).
شیرخانی،ع (1381)با استفاده از روش دهکها و زنجیره مارکوف از طریق بارش روزانه به تحلیل و پیش بینی آماری خشکسالی و دورههای خشک کوتاه مدت در استان خراسان طی دوره آماری 1997 -1968 پرداخت و نتیجهی حاصل این بود که احتمال دو روز خشک متوالی درکل منطقه هیچ گاه از 80 درصد پایینترنیست، درحالیکه احتمال دوروز تر متوالی هیچوقت از 50 درصد فراتر نمیرود و فراوانی وقوع دورههای خشک تقریبا در هیچ یک از ماهها کمتر از 20 روز نمی باشد.
میرزایی،الف (1381)خشکسالیهای اقلیمی سالهای (79- 1378) و( 78- 1377 ) شهرستان اسلام آباد غرب و تاثیر آن بر کشت غلات را برای یک دوره آماری 30 ساله و با استفاده ازبارش ماهانه در 8 ایستگاه هواشناسی محاسبه نمود.
از تحقیقات دیگر در رابطه با پدیده خشکسالی می توان به موارد زیر اشاره نمود :
کمالی،غ(1381)تحقیقاتی برای تعیین خشکسالیهای اخیرمشهد با بکارگیری برخی ازشاخصهای خشکسالی انجام داد، روشهای بکار رفته در این تحقیق، شاخص درصد نرمال PN و دهکهاDECILESبودکه نتیجه بدست آمده طی دوره آماری40 ساله 80– 1340 دراین شهرستانخشکسالی سال 1380 مورد ارزیابی قرار گرفت که در ماههای آغازین سال بسیار شدیدو در اسفندماه شدید بوده است، همچنین به خشکسالیهای مشابه دیگری در سالهای 1345 و 1349 نیزاشاره نموده است.
بداق جمالی،ج و جوانمرد،س (1381)پایش و پهنه بندی وضعیت خشکسالی استان خراسان را با استفاده از نمایه SPIمورد مطالعه و بررسی قرار دادند و چنین نتیجه گرفتندکه خشکسالی از جنوب استان شروع و به طرف شرق آن گسترش می یابد، دراین تحقیق همچنین پیش بینی کرده بودند که در سال 82 بیشتر نواحی خراسان را خشکسالی حادی فرا خواهدگرفت.
علیجانی وبنی واهب (1382) ترسالی و خشکسالی و پیش بینی تغییرات اقلیم منطقه بیرجند را با استفاده از مدل باکس – جنکینز مورد بررسی قرار دادند و جهت تعیین شدت و دوام خشکسالیها از نمره Z استاندارد استفاده نمودند ونتایج بدست آمده چنین بود که از مجموع 47 سال فصل زمستان 28 فصل خشک و 19 فصل مرطوب بوده است.
براتیان،ع (1382) با استفاده از مدل اسکالوگرام جهت تعیین تغییرات خشکسالی در شهر کرمان تحقیقی انجام داد که با توجه به دوره آماری 10 ساله چنین استنباط شد که تنها بارش نقش اصلی را در ایجاد حتی شدیدترین خشکسالیها نداشته و عوامل دیگری چون دما توانسته است همتراز با بارش عمل نماید و سال 1378 را به عنوان خشکترین و سال 1371 را مرطوبترین سال دوره آماری نام برده است.
لشنی زند،م (1382) شدت، تداوم و فراوانی خشکسالیهای اقلیمی را در یک دوره 30 ساله با استفاده از شاخص SPI برای تمامی ایستگاهها و سری های زمانی متوسط شدت خشکسالی در هرحوضه را مورد بررسی قرار داد.
قلیزاده(1383) در بررسی خشکسالیهای غرب ایران 7 ایستگاه مطالعاتی را در یک دوره 42 ساله 2003 – 1962 در نظر گرفت و با استفاده ازروش ARIMA در دومقیاس کوتاه مدت 6 ماهه وبلندمدت 24 ماهه به این نتیجه رسیدکه درمقیاس کوتاه مدت،خشکسالی متوسط، ودر مقیاس بلندمدت،خشکسالیهای شدیدتر به وقوع پیوسته است ومهمترآنکه به ترتیب بعدازیک دوره خشکسالی تقریبا 8 ساله ،دوره ترسالی بامدت مشابه به وقوع خواهدپیوست.
رضیی ،ط و همکاران (1382) پایش پدیده خشکسالی در ایران مرکزی با استفاده ازشاخص SPI را صورت دادندکه دراین تحقیق داده های بارندگی ماهانه 22 ایستگاه هواشناسی واقع دراستانهای یزد و اصفهان دریک دوره آماری 40 ساله مورد بررسی آماری قرار گرفته و تحقیقات نشان داد که در سالهای 1999– 1960 منطقه مورد مطالعه سیکلهای نسبتا بلند مدت خشکسالی و ترسالی را پشت سر نهاده است که هر کدام از آنها نزدیک به 10 سال بر منطقه حاکم بودهاند.
قبادی(1384)همچنین خشکسالیهای دوره سردسواحل جنوبی دریای خزر را بااستفاده ازروش آماری دهکها ونمره استاندارد وتحلیلهای سینوپتیکی انجام داد.وی دراین مطالعات آمار 7 ایستگاه رادردوره 40 ساله مدنظرقرارداده و اکتبر 1974وفوریه1999به عنوان شدیدترین وفراگیرترین ماه خشک در دوره سرد مشخص نمود وعدم حرکت جریانهای سرد شمالی از روی دریارا عامل اصلی دانست.
مريد، س و پايمزد(1386)درتحقيقی باعنوان مقايسه روش‌هاي هيدرولوژيكي وهواشناسي جهت پايش روزانه خشكسالي دوره خشكسالي 1378 لغايت 1380 مطالعه موردي استان تهران را مورد بررسی قرار دادند. دراین تحقیق که يكي ازمعدود روش‌هاي پايش هيدرولوژيكي خشكسالي به نام روش چانگ كه مقياس روزانه دارد، با تغييراتي براي ارزيابي چگونگي خشكسالي روزانه استان تهران مورد استفاده قرارگرفت وسپس با شاخص خشكسالي مؤثرEffective Drought Index(EDI)كه تنها شاخص هواشناسي با مقياس روزانه است، مقايسه شد. نتايج نشان دادند كه روش چانگ از حساسيت بيشتري به كمبود منابع آبي در شرايط خشكسالي برخوردار مي‌باشد، به طوري كه مقايسه دو روش طي سه سال78-1377 الي 80-1379 حاكي از اين است كه 1/31 درصد ايام توسط چانگ خشكسالي “بسيار شديد” و شاخص خشكسالي موثر براي همين طبقه از خشكسالي رقم 7/3 درصد ايام را اعلام كرده است.
برهانی،ر و طحان (1384 )درتحقیق دیگری که با هدف پایش خشکسالی هواشناختی با تاکید بر عنصر بارش انجام دادند، به منظور تعیین شدت خشکسالی در استان خراسان جنوبی، شش نمايةخشكسالي هواشناختي كه كاربرد عامتري دارند را مورد مطالعه وارزيابي قرار دادند: نمایه معیار بارش سالیانه ((SIAP، نمایه درصد نرمال بارش(PNPI)، نمایه دهک های بارش (DPI)، نمایه ناهنجاری بارندگی(RAI)، نمایه بارش استاندارد شده(SPI) و درصد بارش نرمال اصلاح شده(PNPI M) نتایج حاصل از این مطالعه نشان می دهدکه از ديدگاه معيارهاي ارزيابي نمايه درصد نرمال بارش اصلاح شده و نمايه درصد نرمال بارش از امتياز بالاتري برخوردارند و نمايههای ناهنجاری بارندگی و نمایه معیار بارش سالیانه در رتبة های سوم و چهارم قرار ميگيرند، و بالاخره نمايه هاي دهکهای بارش وبارش استاندارد شده نتايج مطلوبي را براي منطقة مورد بررسي به همراه نداشتند ،در ردههای نهایی قرار گرفتند.
معاضدی،ش(1389) در پایان نامه پهنه بندی خشکسالی در ایران از شاخص Dاستفاده کرد.
حاجیانملکی،ع(1389)تحلیلالگوهای همدیدی خشکسالی ها زمستانی استان تهران،با استفادهازآمار بارش در ایستگاههای تهران در دوره سی ساله 1376- 2005 با استفاده از شاخص PN و با استفاده از نقشههای رودباد تراز 200 هکتو پاسکال و نقشههای ژئوپتانسیل و آئومالی ژئوپتانسیل ترازهای 500 و1000 هکتوپاسکال،شرایط همدیدی وقوع هریک از خشکسالی ها با در نظر گرفتن نوع سیستم های تاثیر گذار و نحوه آرایش آنها با توجه به شدت خشکسالی بدست آورد.
لشکری،ح وکیخسروی،ق(1387) تحلیل میزان کارایی مدل CROPWAT در برآورد نیاز آبی محصول گندم در غرب کرمانشاه: شهرستان های اسلام آباد غرب، سرپل ذهاب و روانسر، در این تحقیق میزان تبخیر و تعرق و نیاز آبی گندم برای شهرستانهای استان کرمانشاه طی یک دوره آماری 18 ساله 1988-2005 و نتایج براساس ماههای میلادی برآورد شده است.
مظفری،غوقائمی،ﻫ (1381) تحلیل شرایط بارش در سطح نواحی دیم خیز، در این تحقیق ویژگیهای بارش و موازنه آبی از نظر هواشناسی و اقلیم شناسی کشاورزی مورد تحلیل قرار گرفته تا قابلیتها و محدودیتهای رطوبتی در طول سال زراعی برای کشت گندم مشخص شده است.
کریمی،م وحاج سیدهادی(1381) در تحقیق دیگری تعیین عوامل اقلیمی موثر بر افزایش عملکرد گندم آبی و دیم کشور در سال زراعی1381،از آمار روزانه درجه حرارت هوا و میزان بارش ایستگاههای سینوپتیک و آمار سالیانه عملکرد گندم آبی و دیم وزارت جهاد کشاورزی استفاده گردیدونتایج مهمی بدست آمد.
یوسف کمرگچی،الف و همکاران(1388) در مقاله ای به ارزیابی خشکسالی و تاثیر آن بر عملکرد گندم دیم در استان قزوین انجام دادند، نتیجه تحقیق بیانگر آن است که شاخص SPI بهترین رابطه همبستگی با عملکرد گندم دیم از خود نشان می دهد.
شهابی،شو محمد پور، ک(1388 ) در مقاله دیگری به پایش خشکسالی با استفاده از SPI در استان کردستان انجام دادند. نتایج نشان داد که خشکسالی های شدید در شرق استان بوده که با پیشروی



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید